Tạp chí Stratfor Worldview, 13.02.26, Venezuela đang đối mặt với tương lai bất ổn sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro. Quyền Tổng thống Delcy Rodriguez có thể lựa chọn hợp tác với Washington để bảo đảm sự tồn tại của chế độ, nhưng cũng có thể đối đầu với Mỹ, dẫn đến căng thẳng leo thang. Trong 3-6 tháng tới, có 5 kịch bản có thể xảy ra, bao gồm Rodriguez hợp tác với Mỹ, đối đầu với Mỹ, phe cứng rắn lật đổ Rodriguez, chế độ rạn nứt và hỗn loạn, hoặc phe đối lập thắng cử và bắt đầu quá trình chuyển đổi dân chủ. Mỗi kịch bản có khả năng xảy ra khác nhau, từ 35% với kịch bản hợp tác đến 5% với kịch bản chuyển đổi dân chủ. Tương lai của Venezuela vẫn còn nhiều bất ổn và phụ thuộc vào các yếu tố địa chính trị, quân sự, kinh tế và xã hội.
Nội dung đầy đủ
A
Triển vọng Venezuela hậu Maduro
13/02/2026 01:16:36
1 lượt xem
Tin nhanh tham khảo
TRIỂN VỌNG VENEZUELA HẬU MADURO
(Tạp chí Stratfor Worldview, Mỹ )
Sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro, Venezuela vẫn cực kỳ bất ổn và đối mặt với nguy cơ bạo lực nội bộ cũng như các cuộc tấn công tiếp theo từ Mỹ. Quyền Tổng thống Delcy Rodriguez nhiều khả năng sẽ lựa chọn lập trường thực dụng, hợp tác với Washington để bảo đảm sự tồn vong của chế độ, nhưng vẫn còn đó các kịch bản thay thế, bao gồm việc bà lựa chọn thái độ thách thức đối với Washington, một cuộc đảo chính của phe cứng rắn, một cuộc xung đột dân sự nội bộ và một quá trình chuyển đổi sang dân chủ (dù rất khó xảy ra)
Đã có một số diễn biến và tiết lộ quan trọng kể từ khi quân đội và lực lượng thực thi pháp luật Mỹ tiến hành chiến dịch không kích vào cơ sở hạ tầng quân sự trên lãnh thổ Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng vợ ông, Cilia Flores vào ngày 3/1. Trong chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối”, Mỹ đã huy động hơn 150 máy bay, bao gồm tiêm kích F-35, máy bay ném bom B-1, trực thăng Blackhawk và Chinook, cùng các thiết bị bay không người lái. Hầu hết các cuộc không kích diễn ra tại hoặc gần thủ đô Caracas, bao gồm Fuerte Tiuna - cơ sở quân sự quan trọng, nơi đặt trụ sở các cơ quan và bộ chỉ huy quốc phòng - và các dinh thự chính thức, bao gồm cả dinh tổng thống.
Trong cuộc họp báo sau chiến dịch, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ "điều hành" Venezuela cho đến khi một "cuộc chuyển giao an toàn, phù hợp và khôn ngoan" có thể diễn ra. Ông cũng tuyên bố rằng các công ty dầu khí Mỹ sẽ đầu tư để khôi phục cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Venezuela và lưu ý rằng Ngoại trưởng Marco Rubio đã liên lạc với Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez.
Ngày 4/1, Tòa án Tối cao Venezuela đã ra lệnh cho Rodriguez đảm nhận vai trò quyền tổng thống trong 90 ngày, quyết định được Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez tán thành. Trong những giờ ngay sau các cuộc không kích của Mỹ và vụ bắt giữ Maduro, Rodriguez đã có giọng điệu thách thức chống lại Mỹ, yêu cầu Washington thả ngay Maduro và Flores, đồng thời tuyên bố Venezuela sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia và sẽ không trở thành thuộc địa của một đế quốc. Tuy nhiên, sau đó, Rodriguez đã gửi một bức thư ngỏ tới Trump kêu gọi đối thoại, chấm dứt thù địch và đề xuất một "chương trình nghị sự hợp tác". Ngày 5/1, cả Maduro và Flores đều từ chối nhận tội trong lần đầu xuất hiện tại tòa án ở New York, nơi họ đối mặt với nhiều cáo buộc hình sự trong một bản cáo trạng mới được công bố vào ngày 3/1.
Trump không loại trừ khả năng triển khai quân đội để đảm bảo Chính phủ Venezuela đáp ứng các yêu cầu của Washington. Những yêu cầu này tuy còn mơ hồ nhưng có vẻ tập trung vào việc hợp tác với Mỹ để đảm bảo quyền tiếp cận nguồn cung dầu mỏ của Venezuela. Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cũng cho biết hiện không có bất kỳ binh lính Mỹ nào ở Venezuela, song lực lượng trên bộ, trên không và hải quân của Mỹ trong khu vực sẽ được "duy trì ở trạng thái sẵn sàng cao độ". Mỹ cũng không có bất kỳ nhà ngoại giao nào tại Venezuela, do Washington đã đóng cửa đại sứ quán tại Caracas vào năm 2019 trong bối cảnh căng thẳng song phương leo thang.
Hiến pháp Venezuela quy định rằng trong trường hợp tổng thống vắng mặt, dù là tạm thời hay vĩnh viễn, phó tổng thống phải tiếp quản và tổ chức bầu cử trong vòng 30 ngày. Nhà lãnh đạo được bầu sau đó sẽ phục vụ một nhiệm kỳ 6 năm như bình thường.
Rodriguez là một luật sư và từng giữ nhiều chức vụ trong Chính phủ Venezuela kể từ năm 2003, bao gồm vị trí Thứ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu (2005), Bộ trưởng Văn phòng tổng thống (2006), Bộ trưởng truyền thông và thông tin (2013-2014), Bộ trưởng ngoại giao (2014-2017), Chủ tịch Quốc hội lập hiến (2017-2018), Bộ trưởng kinh tế và tài chính (2020-2024), Phó Tổng thống (2018-2026) và Bộ trưởng dầu mỏ (2024-2026).
Chiến dịch của Mỹ là đỉnh điểm của chiến dịch leo thang gây sức ép về quân sự, kinh tế và chính trị chống lại Venezuela, bắt đầu bằng việc Mỹ tăng cường hải quân vào tháng 8, tấn công những tàu thuyền bị cáo buộc buôn bán ma túy ở vùng Caribe và Đông Thái Bình Dương bắt đầu từ tháng 9, phong tỏa các tàu chở dầu vận chuyển dầu Venezuela bị trừng phạt và sử dụng máy bay không người lái tấn công trên đất liền Venezuela vào tháng 12.
Trong bối cảnh đó, có 5 kịch bản cho 3-6 tháng tới, được xếp hạng từ khả năng dễ xảy ra nhất đến khó xảy ra nhất:
Kịch bản 1: Rodriguez hợp tác với Washington và tiếp tục nắm quyền, giảm bớt bất ổn chính trị (khả năng 35%)
Trong kịch bản này, Rodriguez, người vốn là thành viên trung thành của chế độ Venezuela, tiếp tục duy trì lời lẽ gay gắt chống lại Mỹ, ít nhất là một phần để xoa dịu phe cứng rắn trong chính phủ, lực lượng vũ trang và người dân địa phương nhằm giảm thiểu sự kháng cự đối với vai trò lãnh đạo của mình. Tuy nhiên, trước sự hiện diện quân sự thường trực của Mỹ ở vùng Caribe và áp lực từ Washington, Rodriguez tìm cách thiết lập mối quan hệ thực dụng với Nhà Trắng trong những tháng tiếp theo. Ngoại trừ một số ít người thuộc phe cứng rắn trong chính phủ và quân đội Venezuela, các quan chức cấp cao đều ủng hộ cách tiếp cận này để ngăn chặn sự sụp đổ của chế độ, và vị thế của Rodriguez thậm chí có thể được củng cố bằng một cuộc bầu cử được sắp đặt.
Trong kịch bản này, Rodriguez cùng giới tinh hoa kinh tế, hành chính và an ninh của Venezuela tìm cách tận dụng sự tập trung của Chính quyền Trump trong việc tiếp cận tài nguyên Venezuela (đặc biệt là dầu mỏ, nhưng cũng có thể là khoáng sản) để ngăn chặn áp lực của Mỹ buộc Chính phủ Venezuela phải tạo điều kiện cho quá trình chuyển đổi dân chủ. Một quá trình như vậy sẽ khiến họ phải đối mặt với nguy cơ bị truy tố pháp lý ở Venezuela hoặc Mỹ, vì nhiều người đã bị trừng phạt hoặc bị truy tố về các tội danh như buôn bán ma túy và vi phạm nhân quyền. Mặc dù căng thẳng song phương vẫn tồn tại và Rodriguez cuối cùng sẽ đưa ra các tuyên bố công khai mạnh mẽ lên án sự can thiệp của Mỹ, song bà sẽ không cắt đứt các kênh ngoại giao với Washington hay áp dụng những chính sách có thể kích động phản ứng gay gắt từ Nhà Trắng, chẳng hạn như quốc hữu hóa các công ty Mỹ hoặc quấy rối các tài sản dầu khí ở những nước láng giềng như Guyana và Trinidad & Tobago.
Mặc dù liên tục bị phe cứng rắn chỉ trích, thậm chí phải đối mặt với các âm mưu đảo chính tiềm tàng, Rodriguez vẫn duy trì đủ sự ủng hộ trong bộ máy chính trị và quân sự để tiếp tục quyền lực, theo thời gian làm giảm bất ổn chính trị, từ đó khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài và công ty dầu khí quay trở lại đất nước – kết quả mà Chính quyền Trump mong muốn. Tuy nhiên, các khoản đầu tư lớn của khu vực tư nhân khó có khả năng thành hiện thực, đặc biệt là trong 3-6 tháng tới, do nhiều hạn chế về vận hành từ bối cảnh chính trị của Venezuela đến các vấn đề kỹ thuật xung quanh loại dầu thô siêu nặng của quốc gia này.
Trong kịch bản này, dù các khoản đầu tư của Mỹ có thành hiện thực hay không thì Chính quyền Trump vẫn sẽ sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Chính quyền Caracas nhằm ngăn không để các đối thủ kiểm soát tài sản dầu khí của Venezuela, chủ yếu là Trung Quốc, đồng thời cố gắng ngăn chặn việc xuất khẩu hàng hóa của Venezuela tránh trừng phạt của Mỹ một cách có hệ thống như Nga đã làm. Trong 6 tháng tới, Washington sử dụng kết hợp các biện pháp khuyến khích và đe dọa để đảm bảo Chính phủ Venezuela áp dụng các biện pháp phù hợp với lợi ích của Mỹ. Sự kết hợp này có thể bao gồm những lời đe dọa tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Venezuela hay các tuyên bố đe dọa bắt giữ hoặc dẫn độ các quan chức chính phủ hoặc quân đội Venezuela, song song với việc cấp thêm giấy phép của Mỹ cho phép các công ty dầu khí phương Tây hoạt động tại Venezuela hay dỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt đối với nền kinh tế Venezuela, đặc biệt là trong các lĩnh vực khai thác.
Trong kịch bản này, Mỹ tập trung nỗ lực vào mặt trận ngoại giao và hạn chế các cuộc tấn công quân sự vào tàu thuyền/máy bay trong vùng biển/không phận quốc tế, giảm đáng kể những rủi ro an toàn gián tiếp mà các cuộc tấn công trên đất liền Venezuela sẽ gây ra. Tuy nhiên, các công ty muốn gia nhập hoặc quay trở lại Venezuela vẫn phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn hoạt động và các mối đe dọa an toàn khi các nhóm bán quân sự trung thành với cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể sẽ thực hiện các hành động phá hoại hoặc tấn công vũ trang vào tài sản của các công ty phương Tây, hay bắt cóc công dân phương Tây để gây áp lực buộc Chính phủ Venezuela không hợp tác với Mỹ. Bộ phận công chúng trung thành với Maduro và cựu Tổng thống Hugo Chavez cũng có khả năng phản đối lập trường hợp tác với Washington, gia tăng nguy cơ bất ổn.
Ngoài ra, các công ty còn phải đối mặt với sự bất định dai dẳng và mức độ tham nhũng cao, vì Rodriguez có khả năng tiếp tục duy trì một hệ thống bảo trợ liên quan đến phần lớn lực lượng vũ trang trong các hoạt động hợp pháp và bất hợp pháp để tránh bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính quân sự. Bất ổn chính trị giảm bớt có thể hạn chế động lực rời bỏ đất nước của người dân Venezuela, nghĩa là dòng người di cư sẽ ở mức tối thiểu, song không có động lực nào để cộng đồng kiều bào quay trở lại đất nước.
Kịch bản 2: Rodriguez thách thức sức ép của Washington và chiến dịch quân sự của Mỹ được nối lại, gia tăng sự bất ổn (khả năng 30%)
Trái ngược với kịch bản đầu tiên, trong kịch bản này, Rodriguez kiên định với lập trường tư tưởng lịch sử của mình ủng hộ cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Bolivar và từ chối hợp tác với Washington. Bà không chỉ tấn công Chính quyền Trump bằng ngôn từ mà còn đưa ra những quyết định làm suy yếu lợi ích của Mỹ tại Venezuela, chẳng hạn như hạn chế hoạt động của Tập đoàn Chevron của Mỹ, hay thậm chí là thực hiện các đợt quốc hữu hóa mới. Chính quyền có thể giả vờ tổ chức một cuộc bầu cử được sắp đặt kỹ lưỡng để đảm bảo Rodriguez đắc cử, nhưng bà cũng có thể đơn giản dựa vào các quyền hạn khẩn cấp được xác nhận bởi các nhánh lập pháp và tư pháp do chế độ kiểm soát để tránh việc tổ chức bỏ phiếu.
Cách tiếp cận cứng rắn của bà nhận được sự ủng hộ của quân đội và một bộ phận người dân địa phương, nhưng vấp phải sự phản đối đáng kể từ Washington và những người Venezuela ủng hộ phe đối lập và ủng hộ sự can thiệp của Mỹ chống lại chế độ xã hội chủ nghĩa. Khi những nỗ lực tạo ra động lực kinh tế tích cực cho sự hợp tác, chẳng hạn như giảm nhẹ trừng phạt, thất bại, Mỹ chuyển sang leo thang đe dọa và cuối cùng nối lại các cuộc không kích vào lãnh thổ Venezuela. Các mục tiêu bao gồm những cơ sở buôn bán ma túy như các trại tập trung, trung tâm hậu cần và căn cứ quân sự, cũng như các tòa nhà chính phủ và an ninh ở Caracas và những nơi khác.
Một chiến dịch tương tự như vụ bắt giữ Maduro nhắm vào Rodriguez và các quan chức cấp cao khác (đặc biệt là Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodriguez - anh trai của Delcy, Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello và Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez) cũng có thể xảy ra trong bối cảnh Chính quyền Trump sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao sau các chiến dịch quân sự thành công trước đó, bao gồm vụ bắt giữ Maduro và cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran năm 2025.
Điểm nhấn của kịch bản này là căng thẳng thường trực và ở mức cao giữa Mỹ và Venezuela, sự không chắc chắn về việc liệu Chính quyền Trump có muốn thực hiện thêm hành động quân sự ở Venezuela hay không, cùng các rủi ro về vận hành và an toàn cho các công ty Mỹ tại Venezuela. Các cuộc tấn công lặp đi lặp lại của Mỹ có thể gây ra rủi ro an toàn gián tiếp cho các công ty Mỹ trên lãnh thổ Venezuela, và ở mức độ thấp hơn, là cho các công ty Mỹ hoạt động ở các nước láng giềng và vùng Caribe. Các cuộc không kích thường xuyên cũng sẽ làm gián đoạn giao thông hàng không quanh Venezuela và khu vực Caribe. Các nhóm bán quân sự ủng hộ Maduro tiếp tục hỗ trợ chính phủ, do cách tiếp cận đối kháng của chính phủ đối với Washington, và có khả năng thực hiện các hoạt động phá hoại và tấn công vũ trang nhằm vào tài sản và nhân sự của Mỹ tại Venezuela, vì chính phủ có thể sẽ ưu tiên chiến thuật du kích hơn là đối đầu quân sự trực tiếp. Trong kịch bản này, Caracas tận dụng bộ máy đàn áp của mình để trấn áp người biểu tình phe đối lập, đồng thời huy động những người ủng hộ tổ chức các cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ nhằm phô trương sức mạnh chính trị.
Kịch bản 3: Phe cứng rắn lật đổ Rodriguez và lên nắm quyền, củng cố quyền lực và đẩy căng thẳng với Mỹ lên cao (khả năng 20%)
Trong kịch bản này, Rodriguez thất bại trong việc củng cố quyền lực và giữ cho các nhóm chính trị và quân sự khác nhau liên kết dưới sự lãnh đạo của mình, đặc biệt nếu bà bị cáo buộc trở nên quá thân thiện với Washington và/hoặc không trấn áp đủ mạnh tay đối với những người bị cho là đối thủ trong nước. Thất bại này tạo tiền đề để bà bị gạt ra rìa hoặc bị lật đổ hoàn toàn khỏi chức vụ trong một cuộc đảo chính quân sự, có khả năng do Cabello hoặc Lopez dẫn đầu. Mặc dù các nhóm bán quân sự và các phe vũ trang khác vẫn là một thách thức, nhưng những người lãnh đạo cuộc đảo chính quản lý thành công quá trình chuyển đổi quyền lực bằng cách duy trì sự đoàn kết trong lực lượng vũ trang và bộ máy an ninh.
Kết quả là một chính phủ cứng rắn, kịch liệt chống Mỹ được thiết lập. Điều này dẫn đến việc quốc hữu hóa thêm nhiều tài sản và các hành động khác chọc giận Chính quyền Trump, gia tăng khả năng Mỹ tiến hành các đợt không kích quy mô lớn tiếp theo, thậm chí là các chiến dịch trên bộ mới tại Venezuela. Diễn biến này cũng mở ra cánh cửa cho chủ nghĩa phiêu lưu của Venezuela ở khu vực lân cận, khôi phục các mối đe dọa đối với vùng Essequibo của nước láng giềng Guyana cũng như giao thông hàng hải và hàng không trong vùng biển và không phận gần đó. Tùy thuộc vào mức độ đối đầu với Mỹ và ý định của các nhà lãnh đạo mới, chính phủ do quân đội lãnh đạo cũng có thể mở rộng quan hệ với các đối thủ của Mỹ như Trung Quốc, Iran và Nga, đồng thời xích lại gần hơn nữa với các nhóm tội phạm như Tren de Aragua chịu trách nhiệm buôn bán ma túy và các hoạt động khác.
Ở trong nước, các nhà lãnh đạo quân sự Venezuela tăng cường chính sách kinh tế nhà nước, gần như loại bỏ hoàn toàn mọi sức hấp dẫn còn lại đối với các công ty phương Tây muốn đầu tư vào Venezuela và tiếp tục làm xói mòn năng lực sản xuất dầu mỏ thuộc sở hữu nhà nước của Venezuela. Cuộc trấn áp dữ dội đối với người biểu tình chống chính phủ, việc bắt giữ các nhà lãnh đạo phe đối lập, điều kiện kinh tế xã hội suy giảm do các lệnh trừng phạt chặt chẽ hơn và sự phong tỏa của Mỹ, cùng những lo ngại về an ninh xung quanh các cuộc tấn công của Mỹ dẫn đến một làn sóng di cư mới. Số lượng lớn người Venezuela rời bỏ đất nước gây ra các cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, đặc biệt là ở các nước láng giềng như Colombia và Brazil, khi các quốc gia trong khu vực áp dụng biện pháp kiểm soát biên giới chặt chẽ hơn để ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp mới của người Venezuela như đã thấy trong thập kỷ qua. Tuy nhiên, các nhóm tội phạm có tổ chức (đặc biệt là Tren de Aragua) có khả năng tìm ra các tuyến đường và phương thức mới để vận chuyển trái phép người qua Nam Mỹ và Trung Mỹ cũng như vùng Caribe, gia tăng các hoạt động tội phạm trong khu vực.
Kịch bản 4: Chế độ rạn nứt, đẩy Venezuela vào hỗn loạn giữa bất ổn dân sự và bạo lực từ các nhóm tội phạm (khả năng 10%)
Trong kịch bản này, Venezuela phải đối mặt với tình trạng bất ổn nội bộ nghiêm trọng và xung đột khi các phe phái đối lập trong chính phủ, các cơ quan an ninh, các nhóm đối lập và các băng đảng tội phạm vũ trang rơi vào tình trạng bạo lực và bất ổn lan rộng. Rodriguez không thể giữ đất nước đoàn kết, và theo thời gian, những rạn nứt xuất hiện trong giới tinh hoa cầm quyền, quân đội và các cơ quan an ninh, dẫn đến xung đột công khai giữa các phe phái khác nhau, chẳng hạn như những phe do Cabello hoặc Lopez lãnh đạo. Xung đột có thể bùng phát bởi một nỗ lực đảo chính tiềm tàng chống lại Rodriguez, những nỗ lực của Mỹ nhằm khuyến khích đào tẩu, tranh chấp về chính sách đối với Mỹ hoặc một trong vô số các yếu tố kích hoạt khác.
Sự chia rẽ trong hàng ngũ cấp cao của chế độ tạo ra các nhóm đối lập lớn trong khắp bộ máy an ninh công của Venezuela, tham gia các cuộc đối đầu vũ trang trên cả nước. Sự chia rẽ trong quân đội và các nhóm bán quân sự làm giảm năng lực trấn áp của chính phủ cầm quyền và tạo điều kiện cho một cuộc đối đầu kéo dài tại các thành phố lớn nhất của đất nước và các vùng sâu vùng xa, đặc biệt là gần biên giới với Colombia, nơi được sử dụng rộng rãi cho hoạt động buôn bán ma túy. Tại đó, sự hiện diện của Quân đội giải phóng quốc gia Colombia (ELN), cùng với các nhóm tội phạm khác, làm trầm trọng thêm cuộc xung đột vũ trang nội bộ.
Các cuộc tấn công vũ trang hoặc sử dụng chất nổ và các hoạt động phá hoại trở thành những trở ngại đáng kể cho hoạt động kinh doanh tại Venezuela, trong khi nguy cơ bắt cóc gia tăng đáng kể. Giữa sự hỗn loạn, các nhóm đối lập cũng có khả năng huy động lực lượng để tổ chức biểu tình quy mô lớn, các hành động phá hoại và ít nhất là các hành động bạo lực có mục tiêu rải rác, làm phức tạp thêm tình hình an ninh. Tương tự như kịch bản trước, tình trạng bạo lực gia tăng và mức sống vốn đã rất thấp của người dân Venezuela tiếp tục xói mòn dẫn đến sự gia tăng đột biến về di cư, không chỉ sang các nước láng giềng mà còn trên khắp khu vực Mỹ Latinh. Chính phủ các nước trong khu vực có thể sẽ áp dụng nhiều biện pháp để ngăn chặn việc vượt biên trái phép, gây ra các cuộc khủng hoảng nhân đạo trên toàn khu vực.
Kịch bản 5: Phe đối lập thắng cử và bắt đầu quá trình chuyển đổi dân chủ trong bối cảnh bất định và bất ổn (khả năng 5%)
Trong kịch bản này, Chính quyền Trump gây áp lực buộc Chính phủ Venezuela phải tuân thủ hiến pháp và tổ chức bầu cử. Bất chấp nỗ lực của các quan chức Venezuela nhằm can thiệp vào quá trình bầu cử và kiểm phiếu, Washington vẫn đảm bảo một cuộc đua tranh cử có tính cạnh tranh tối thiểu. Tương tự như những gì đã làm trong cuộc bầu cử tổng thống Venezuela năm 2024, phe đối lập huy động sự ủng hộ trên cả nước và tổ chức các cuộc mít tinh lớn, chuyển hóa thành tỷ lệ cử tri đi bầu cao chống lại chế độ xã hội chủ nghĩa hiện tại và, trái ngược với cuộc bỏ phiếu gian lận năm 2024, kết quả dẫn đến việc bầu chọn một nhà lãnh đạo thân Mỹ. Tổng thống mới bắt đầu tái thiết lập nền dân chủ tại Venezuela nhưng vấp phải sự kháng cự đáng kể mang tính thể chế từ bộ máy hành chính và an ninh công, vốn bị chi phối bởi các thành viên của chế độ xã hội chủ nghĩa.
Những nỗ lực truy tố hoặc bắt giữ các đồng minh cũ của Maduro gây ra các cuộc biểu tình và đình công của công chức, làm suy yếu đáng kể năng lực thực thi chính sách của chính phủ mới, từ đó thổi bùng bất ổn chính trị và sự bất định về quy định. Hơn nữa, một số thành viên của các nhóm bán quân sự và những người bất đồng chính kiến trong lực lượng vũ trang tập hợp một lực lượng kháng chiến vũ trang và thực hiện các cuộc tấn công rải rác vào các tòa nhà chính phủ cũng như các quan chức mới được bầu hoặc bổ nhiệm, ám sát thành công một số nhà lãnh đạo và khiến chính phủ bất ổn. Mặc dù Mỹ sẵn sàng hỗ trợ chính quyền mới, nhưng sự giúp đỡ chỉ giới hạn ở thiết bị và đào tạo, nghĩa là tổng thống mới có ít công cụ để thực thi luật pháp và trật tự cũng như ngăn chặn bạo lực chính trị và tấn công du kích gia tăng.
Bất chấp những lo ngại về an ninh, sự thay đổi chính trị ở Caracas khiến một bộ phận kiều bào Venezuela quay trở lại đất nước. Cần có thời gian để chính phủ mới thực hiện các chính sách thân thiện với doanh nghiệp và để những chính sách này chuyển hóa thành hoạt động kinh tế gia tăng, tạo việc làm và nguồn thu cho ngân khố công để có thể sử dụng cho các khoản trợ cấp hoặc chương trình xã hội, vì vậy dòng người di cư và những điều chỉnh kinh tế khắc nghiệt có thể làm trầm trọng thêm các thách thức kinh tế xã hội trong ngắn hạn. Kịch bản này rất khó xảy ra, một phần vì Chính quyền Trump khó có khả năng ưu tiên một quá trình chuyển đổi dân chủ trong 6 tháng tới, và ngay cả khi một cuộc bầu cử được lên lịch thì nó cũng khó có khả năng diễn ra tự do và công bằng, cũng như khó có thể diễn ra trong vòng 6 tháng do cần thời gian cho chiến dịch vận động và tái thiết lập các thể chế bầu cử để đảm bảo một cuộc đua tranh cử có tính cạnh tranh tối thiểu./.
(Tạp chí Stratfor Worldview, Mỹ )
Sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro, Venezuela vẫn cực kỳ bất ổn và đối mặt với nguy cơ bạo lực nội bộ cũng như các cuộc tấn công tiếp theo từ Mỹ. Quyền Tổng thống Delcy Rodriguez nhiều khả năng sẽ lựa chọn lập trường thực dụng, hợp tác với Washington để bảo đảm sự tồn vong của chế độ, nhưng vẫn còn đó các kịch bản thay thế, bao gồm việc bà lựa chọn thái độ thách thức đối với Washington, một cuộc đảo chính của phe cứng rắn, một cuộc xung đột dân sự nội bộ và một quá trình chuyển đổi sang dân chủ (dù rất khó xảy ra)
Đã có một số diễn biến và tiết lộ quan trọng kể từ khi quân đội và lực lượng thực thi pháp luật Mỹ tiến hành chiến dịch không kích vào cơ sở hạ tầng quân sự trên lãnh thổ Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng vợ ông, Cilia Flores vào ngày 3/1. Trong chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối”, Mỹ đã huy động hơn 150 máy bay, bao gồm tiêm kích F-35, máy bay ném bom B-1, trực thăng Blackhawk và Chinook, cùng các thiết bị bay không người lái. Hầu hết các cuộc không kích diễn ra tại hoặc gần thủ đô Caracas, bao gồm Fuerte Tiuna - cơ sở quân sự quan trọng, nơi đặt trụ sở các cơ quan và bộ chỉ huy quốc phòng - và các dinh thự chính thức, bao gồm cả dinh tổng thống.
Trong cuộc họp báo sau chiến dịch, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ "điều hành" Venezuela cho đến khi một "cuộc chuyển giao an toàn, phù hợp và khôn ngoan" có thể diễn ra. Ông cũng tuyên bố rằng các công ty dầu khí Mỹ sẽ đầu tư để khôi phục cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Venezuela và lưu ý rằng Ngoại trưởng Marco Rubio đã liên lạc với Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez.
Ngày 4/1, Tòa án Tối cao Venezuela đã ra lệnh cho Rodriguez đảm nhận vai trò quyền tổng thống trong 90 ngày, quyết định được Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez tán thành. Trong những giờ ngay sau các cuộc không kích của Mỹ và vụ bắt giữ Maduro, Rodriguez đã có giọng điệu thách thức chống lại Mỹ, yêu cầu Washington thả ngay Maduro và Flores, đồng thời tuyên bố Venezuela sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia và sẽ không trở thành thuộc địa của một đế quốc. Tuy nhiên, sau đó, Rodriguez đã gửi một bức thư ngỏ tới Trump kêu gọi đối thoại, chấm dứt thù địch và đề xuất một "chương trình nghị sự hợp tác". Ngày 5/1, cả Maduro và Flores đều từ chối nhận tội trong lần đầu xuất hiện tại tòa án ở New York, nơi họ đối mặt với nhiều cáo buộc hình sự trong một bản cáo trạng mới được công bố vào ngày 3/1.
Trump không loại trừ khả năng triển khai quân đội để đảm bảo Chính phủ Venezuela đáp ứng các yêu cầu của Washington. Những yêu cầu này tuy còn mơ hồ nhưng có vẻ tập trung vào việc hợp tác với Mỹ để đảm bảo quyền tiếp cận nguồn cung dầu mỏ của Venezuela. Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cũng cho biết hiện không có bất kỳ binh lính Mỹ nào ở Venezuela, song lực lượng trên bộ, trên không và hải quân của Mỹ trong khu vực sẽ được "duy trì ở trạng thái sẵn sàng cao độ". Mỹ cũng không có bất kỳ nhà ngoại giao nào tại Venezuela, do Washington đã đóng cửa đại sứ quán tại Caracas vào năm 2019 trong bối cảnh căng thẳng song phương leo thang.
Hiến pháp Venezuela quy định rằng trong trường hợp tổng thống vắng mặt, dù là tạm thời hay vĩnh viễn, phó tổng thống phải tiếp quản và tổ chức bầu cử trong vòng 30 ngày. Nhà lãnh đạo được bầu sau đó sẽ phục vụ một nhiệm kỳ 6 năm như bình thường.
Rodriguez là một luật sư và từng giữ nhiều chức vụ trong Chính phủ Venezuela kể từ năm 2003, bao gồm vị trí Thứ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu (2005), Bộ trưởng Văn phòng tổng thống (2006), Bộ trưởng truyền thông và thông tin (2013-2014), Bộ trưởng ngoại giao (2014-2017), Chủ tịch Quốc hội lập hiến (2017-2018), Bộ trưởng kinh tế và tài chính (2020-2024), Phó Tổng thống (2018-2026) và Bộ trưởng dầu mỏ (2024-2026).
Chiến dịch của Mỹ là đỉnh điểm của chiến dịch leo thang gây sức ép về quân sự, kinh tế và chính trị chống lại Venezuela, bắt đầu bằng việc Mỹ tăng cường hải quân vào tháng 8, tấn công những tàu thuyền bị cáo buộc buôn bán ma túy ở vùng Caribe và Đông Thái Bình Dương bắt đầu từ tháng 9, phong tỏa các tàu chở dầu vận chuyển dầu Venezuela bị trừng phạt và sử dụng máy bay không người lái tấn công trên đất liền Venezuela vào tháng 12.
Trong bối cảnh đó, có 5 kịch bản cho 3-6 tháng tới, được xếp hạng từ khả năng dễ xảy ra nhất đến khó xảy ra nhất:
Kịch bản 1: Rodriguez hợp tác với Washington và tiếp tục nắm quyền, giảm bớt bất ổn chính trị (khả năng 35%)
Trong kịch bản này, Rodriguez, người vốn là thành viên trung thành của chế độ Venezuela, tiếp tục duy trì lời lẽ gay gắt chống lại Mỹ, ít nhất là một phần để xoa dịu phe cứng rắn trong chính phủ, lực lượng vũ trang và người dân địa phương nhằm giảm thiểu sự kháng cự đối với vai trò lãnh đạo của mình. Tuy nhiên, trước sự hiện diện quân sự thường trực của Mỹ ở vùng Caribe và áp lực từ Washington, Rodriguez tìm cách thiết lập mối quan hệ thực dụng với Nhà Trắng trong những tháng tiếp theo. Ngoại trừ một số ít người thuộc phe cứng rắn trong chính phủ và quân đội Venezuela, các quan chức cấp cao đều ủng hộ cách tiếp cận này để ngăn chặn sự sụp đổ của chế độ, và vị thế của Rodriguez thậm chí có thể được củng cố bằng một cuộc bầu cử được sắp đặt.
Trong kịch bản này, Rodriguez cùng giới tinh hoa kinh tế, hành chính và an ninh của Venezuela tìm cách tận dụng sự tập trung của Chính quyền Trump trong việc tiếp cận tài nguyên Venezuela (đặc biệt là dầu mỏ, nhưng cũng có thể là khoáng sản) để ngăn chặn áp lực của Mỹ buộc Chính phủ Venezuela phải tạo điều kiện cho quá trình chuyển đổi dân chủ. Một quá trình như vậy sẽ khiến họ phải đối mặt với nguy cơ bị truy tố pháp lý ở Venezuela hoặc Mỹ, vì nhiều người đã bị trừng phạt hoặc bị truy tố về các tội danh như buôn bán ma túy và vi phạm nhân quyền. Mặc dù căng thẳng song phương vẫn tồn tại và Rodriguez cuối cùng sẽ đưa ra các tuyên bố công khai mạnh mẽ lên án sự can thiệp của Mỹ, song bà sẽ không cắt đứt các kênh ngoại giao với Washington hay áp dụng những chính sách có thể kích động phản ứng gay gắt từ Nhà Trắng, chẳng hạn như quốc hữu hóa các công ty Mỹ hoặc quấy rối các tài sản dầu khí ở những nước láng giềng như Guyana và Trinidad & Tobago.
Mặc dù liên tục bị phe cứng rắn chỉ trích, thậm chí phải đối mặt với các âm mưu đảo chính tiềm tàng, Rodriguez vẫn duy trì đủ sự ủng hộ trong bộ máy chính trị và quân sự để tiếp tục quyền lực, theo thời gian làm giảm bất ổn chính trị, từ đó khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài và công ty dầu khí quay trở lại đất nước – kết quả mà Chính quyền Trump mong muốn. Tuy nhiên, các khoản đầu tư lớn của khu vực tư nhân khó có khả năng thành hiện thực, đặc biệt là trong 3-6 tháng tới, do nhiều hạn chế về vận hành từ bối cảnh chính trị của Venezuela đến các vấn đề kỹ thuật xung quanh loại dầu thô siêu nặng của quốc gia này.
Trong kịch bản này, dù các khoản đầu tư của Mỹ có thành hiện thực hay không thì Chính quyền Trump vẫn sẽ sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Chính quyền Caracas nhằm ngăn không để các đối thủ kiểm soát tài sản dầu khí của Venezuela, chủ yếu là Trung Quốc, đồng thời cố gắng ngăn chặn việc xuất khẩu hàng hóa của Venezuela tránh trừng phạt của Mỹ một cách có hệ thống như Nga đã làm. Trong 6 tháng tới, Washington sử dụng kết hợp các biện pháp khuyến khích và đe dọa để đảm bảo Chính phủ Venezuela áp dụng các biện pháp phù hợp với lợi ích của Mỹ. Sự kết hợp này có thể bao gồm những lời đe dọa tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Venezuela hay các tuyên bố đe dọa bắt giữ hoặc dẫn độ các quan chức chính phủ hoặc quân đội Venezuela, song song với việc cấp thêm giấy phép của Mỹ cho phép các công ty dầu khí phương Tây hoạt động tại Venezuela hay dỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt đối với nền kinh tế Venezuela, đặc biệt là trong các lĩnh vực khai thác.
Trong kịch bản này, Mỹ tập trung nỗ lực vào mặt trận ngoại giao và hạn chế các cuộc tấn công quân sự vào tàu thuyền/máy bay trong vùng biển/không phận quốc tế, giảm đáng kể những rủi ro an toàn gián tiếp mà các cuộc tấn công trên đất liền Venezuela sẽ gây ra. Tuy nhiên, các công ty muốn gia nhập hoặc quay trở lại Venezuela vẫn phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn hoạt động và các mối đe dọa an toàn khi các nhóm bán quân sự trung thành với cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể sẽ thực hiện các hành động phá hoại hoặc tấn công vũ trang vào tài sản của các công ty phương Tây, hay bắt cóc công dân phương Tây để gây áp lực buộc Chính phủ Venezuela không hợp tác với Mỹ. Bộ phận công chúng trung thành với Maduro và cựu Tổng thống Hugo Chavez cũng có khả năng phản đối lập trường hợp tác với Washington, gia tăng nguy cơ bất ổn.
Ngoài ra, các công ty còn phải đối mặt với sự bất định dai dẳng và mức độ tham nhũng cao, vì Rodriguez có khả năng tiếp tục duy trì một hệ thống bảo trợ liên quan đến phần lớn lực lượng vũ trang trong các hoạt động hợp pháp và bất hợp pháp để tránh bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính quân sự. Bất ổn chính trị giảm bớt có thể hạn chế động lực rời bỏ đất nước của người dân Venezuela, nghĩa là dòng người di cư sẽ ở mức tối thiểu, song không có động lực nào để cộng đồng kiều bào quay trở lại đất nước.
Kịch bản 2: Rodriguez thách thức sức ép của Washington và chiến dịch quân sự của Mỹ được nối lại, gia tăng sự bất ổn (khả năng 30%)
Trái ngược với kịch bản đầu tiên, trong kịch bản này, Rodriguez kiên định với lập trường tư tưởng lịch sử của mình ủng hộ cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Bolivar và từ chối hợp tác với Washington. Bà không chỉ tấn công Chính quyền Trump bằng ngôn từ mà còn đưa ra những quyết định làm suy yếu lợi ích của Mỹ tại Venezuela, chẳng hạn như hạn chế hoạt động của Tập đoàn Chevron của Mỹ, hay thậm chí là thực hiện các đợt quốc hữu hóa mới. Chính quyền có thể giả vờ tổ chức một cuộc bầu cử được sắp đặt kỹ lưỡng để đảm bảo Rodriguez đắc cử, nhưng bà cũng có thể đơn giản dựa vào các quyền hạn khẩn cấp được xác nhận bởi các nhánh lập pháp và tư pháp do chế độ kiểm soát để tránh việc tổ chức bỏ phiếu.
Cách tiếp cận cứng rắn của bà nhận được sự ủng hộ của quân đội và một bộ phận người dân địa phương, nhưng vấp phải sự phản đối đáng kể từ Washington và những người Venezuela ủng hộ phe đối lập và ủng hộ sự can thiệp của Mỹ chống lại chế độ xã hội chủ nghĩa. Khi những nỗ lực tạo ra động lực kinh tế tích cực cho sự hợp tác, chẳng hạn như giảm nhẹ trừng phạt, thất bại, Mỹ chuyển sang leo thang đe dọa và cuối cùng nối lại các cuộc không kích vào lãnh thổ Venezuela. Các mục tiêu bao gồm những cơ sở buôn bán ma túy như các trại tập trung, trung tâm hậu cần và căn cứ quân sự, cũng như các tòa nhà chính phủ và an ninh ở Caracas và những nơi khác.
Một chiến dịch tương tự như vụ bắt giữ Maduro nhắm vào Rodriguez và các quan chức cấp cao khác (đặc biệt là Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodriguez - anh trai của Delcy, Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello và Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez) cũng có thể xảy ra trong bối cảnh Chính quyền Trump sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao sau các chiến dịch quân sự thành công trước đó, bao gồm vụ bắt giữ Maduro và cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran năm 2025.
Điểm nhấn của kịch bản này là căng thẳng thường trực và ở mức cao giữa Mỹ và Venezuela, sự không chắc chắn về việc liệu Chính quyền Trump có muốn thực hiện thêm hành động quân sự ở Venezuela hay không, cùng các rủi ro về vận hành và an toàn cho các công ty Mỹ tại Venezuela. Các cuộc tấn công lặp đi lặp lại của Mỹ có thể gây ra rủi ro an toàn gián tiếp cho các công ty Mỹ trên lãnh thổ Venezuela, và ở mức độ thấp hơn, là cho các công ty Mỹ hoạt động ở các nước láng giềng và vùng Caribe. Các cuộc không kích thường xuyên cũng sẽ làm gián đoạn giao thông hàng không quanh Venezuela và khu vực Caribe. Các nhóm bán quân sự ủng hộ Maduro tiếp tục hỗ trợ chính phủ, do cách tiếp cận đối kháng của chính phủ đối với Washington, và có khả năng thực hiện các hoạt động phá hoại và tấn công vũ trang nhằm vào tài sản và nhân sự của Mỹ tại Venezuela, vì chính phủ có thể sẽ ưu tiên chiến thuật du kích hơn là đối đầu quân sự trực tiếp. Trong kịch bản này, Caracas tận dụng bộ máy đàn áp của mình để trấn áp người biểu tình phe đối lập, đồng thời huy động những người ủng hộ tổ chức các cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ nhằm phô trương sức mạnh chính trị.
Kịch bản 3: Phe cứng rắn lật đổ Rodriguez và lên nắm quyền, củng cố quyền lực và đẩy căng thẳng với Mỹ lên cao (khả năng 20%)
Trong kịch bản này, Rodriguez thất bại trong việc củng cố quyền lực và giữ cho các nhóm chính trị và quân sự khác nhau liên kết dưới sự lãnh đạo của mình, đặc biệt nếu bà bị cáo buộc trở nên quá thân thiện với Washington và/hoặc không trấn áp đủ mạnh tay đối với những người bị cho là đối thủ trong nước. Thất bại này tạo tiền đề để bà bị gạt ra rìa hoặc bị lật đổ hoàn toàn khỏi chức vụ trong một cuộc đảo chính quân sự, có khả năng do Cabello hoặc Lopez dẫn đầu. Mặc dù các nhóm bán quân sự và các phe vũ trang khác vẫn là một thách thức, nhưng những người lãnh đạo cuộc đảo chính quản lý thành công quá trình chuyển đổi quyền lực bằng cách duy trì sự đoàn kết trong lực lượng vũ trang và bộ máy an ninh.
Kết quả là một chính phủ cứng rắn, kịch liệt chống Mỹ được thiết lập. Điều này dẫn đến việc quốc hữu hóa thêm nhiều tài sản và các hành động khác chọc giận Chính quyền Trump, gia tăng khả năng Mỹ tiến hành các đợt không kích quy mô lớn tiếp theo, thậm chí là các chiến dịch trên bộ mới tại Venezuela. Diễn biến này cũng mở ra cánh cửa cho chủ nghĩa phiêu lưu của Venezuela ở khu vực lân cận, khôi phục các mối đe dọa đối với vùng Essequibo của nước láng giềng Guyana cũng như giao thông hàng hải và hàng không trong vùng biển và không phận gần đó. Tùy thuộc vào mức độ đối đầu với Mỹ và ý định của các nhà lãnh đạo mới, chính phủ do quân đội lãnh đạo cũng có thể mở rộng quan hệ với các đối thủ của Mỹ như Trung Quốc, Iran và Nga, đồng thời xích lại gần hơn nữa với các nhóm tội phạm như Tren de Aragua chịu trách nhiệm buôn bán ma túy và các hoạt động khác.
Ở trong nước, các nhà lãnh đạo quân sự Venezuela tăng cường chính sách kinh tế nhà nước, gần như loại bỏ hoàn toàn mọi sức hấp dẫn còn lại đối với các công ty phương Tây muốn đầu tư vào Venezuela và tiếp tục làm xói mòn năng lực sản xuất dầu mỏ thuộc sở hữu nhà nước của Venezuela. Cuộc trấn áp dữ dội đối với người biểu tình chống chính phủ, việc bắt giữ các nhà lãnh đạo phe đối lập, điều kiện kinh tế xã hội suy giảm do các lệnh trừng phạt chặt chẽ hơn và sự phong tỏa của Mỹ, cùng những lo ngại về an ninh xung quanh các cuộc tấn công của Mỹ dẫn đến một làn sóng di cư mới. Số lượng lớn người Venezuela rời bỏ đất nước gây ra các cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, đặc biệt là ở các nước láng giềng như Colombia và Brazil, khi các quốc gia trong khu vực áp dụng biện pháp kiểm soát biên giới chặt chẽ hơn để ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp mới của người Venezuela như đã thấy trong thập kỷ qua. Tuy nhiên, các nhóm tội phạm có tổ chức (đặc biệt là Tren de Aragua) có khả năng tìm ra các tuyến đường và phương thức mới để vận chuyển trái phép người qua Nam Mỹ và Trung Mỹ cũng như vùng Caribe, gia tăng các hoạt động tội phạm trong khu vực.
Kịch bản 4: Chế độ rạn nứt, đẩy Venezuela vào hỗn loạn giữa bất ổn dân sự và bạo lực từ các nhóm tội phạm (khả năng 10%)
Trong kịch bản này, Venezuela phải đối mặt với tình trạng bất ổn nội bộ nghiêm trọng và xung đột khi các phe phái đối lập trong chính phủ, các cơ quan an ninh, các nhóm đối lập và các băng đảng tội phạm vũ trang rơi vào tình trạng bạo lực và bất ổn lan rộng. Rodriguez không thể giữ đất nước đoàn kết, và theo thời gian, những rạn nứt xuất hiện trong giới tinh hoa cầm quyền, quân đội và các cơ quan an ninh, dẫn đến xung đột công khai giữa các phe phái khác nhau, chẳng hạn như những phe do Cabello hoặc Lopez lãnh đạo. Xung đột có thể bùng phát bởi một nỗ lực đảo chính tiềm tàng chống lại Rodriguez, những nỗ lực của Mỹ nhằm khuyến khích đào tẩu, tranh chấp về chính sách đối với Mỹ hoặc một trong vô số các yếu tố kích hoạt khác.
Sự chia rẽ trong hàng ngũ cấp cao của chế độ tạo ra các nhóm đối lập lớn trong khắp bộ máy an ninh công của Venezuela, tham gia các cuộc đối đầu vũ trang trên cả nước. Sự chia rẽ trong quân đội và các nhóm bán quân sự làm giảm năng lực trấn áp của chính phủ cầm quyền và tạo điều kiện cho một cuộc đối đầu kéo dài tại các thành phố lớn nhất của đất nước và các vùng sâu vùng xa, đặc biệt là gần biên giới với Colombia, nơi được sử dụng rộng rãi cho hoạt động buôn bán ma túy. Tại đó, sự hiện diện của Quân đội giải phóng quốc gia Colombia (ELN), cùng với các nhóm tội phạm khác, làm trầm trọng thêm cuộc xung đột vũ trang nội bộ.
Các cuộc tấn công vũ trang hoặc sử dụng chất nổ và các hoạt động phá hoại trở thành những trở ngại đáng kể cho hoạt động kinh doanh tại Venezuela, trong khi nguy cơ bắt cóc gia tăng đáng kể. Giữa sự hỗn loạn, các nhóm đối lập cũng có khả năng huy động lực lượng để tổ chức biểu tình quy mô lớn, các hành động phá hoại và ít nhất là các hành động bạo lực có mục tiêu rải rác, làm phức tạp thêm tình hình an ninh. Tương tự như kịch bản trước, tình trạng bạo lực gia tăng và mức sống vốn đã rất thấp của người dân Venezuela tiếp tục xói mòn dẫn đến sự gia tăng đột biến về di cư, không chỉ sang các nước láng giềng mà còn trên khắp khu vực Mỹ Latinh. Chính phủ các nước trong khu vực có thể sẽ áp dụng nhiều biện pháp để ngăn chặn việc vượt biên trái phép, gây ra các cuộc khủng hoảng nhân đạo trên toàn khu vực.
Kịch bản 5: Phe đối lập thắng cử và bắt đầu quá trình chuyển đổi dân chủ trong bối cảnh bất định và bất ổn (khả năng 5%)
Trong kịch bản này, Chính quyền Trump gây áp lực buộc Chính phủ Venezuela phải tuân thủ hiến pháp và tổ chức bầu cử. Bất chấp nỗ lực của các quan chức Venezuela nhằm can thiệp vào quá trình bầu cử và kiểm phiếu, Washington vẫn đảm bảo một cuộc đua tranh cử có tính cạnh tranh tối thiểu. Tương tự như những gì đã làm trong cuộc bầu cử tổng thống Venezuela năm 2024, phe đối lập huy động sự ủng hộ trên cả nước và tổ chức các cuộc mít tinh lớn, chuyển hóa thành tỷ lệ cử tri đi bầu cao chống lại chế độ xã hội chủ nghĩa hiện tại và, trái ngược với cuộc bỏ phiếu gian lận năm 2024, kết quả dẫn đến việc bầu chọn một nhà lãnh đạo thân Mỹ. Tổng thống mới bắt đầu tái thiết lập nền dân chủ tại Venezuela nhưng vấp phải sự kháng cự đáng kể mang tính thể chế từ bộ máy hành chính và an ninh công, vốn bị chi phối bởi các thành viên của chế độ xã hội chủ nghĩa.
Những nỗ lực truy tố hoặc bắt giữ các đồng minh cũ của Maduro gây ra các cuộc biểu tình và đình công của công chức, làm suy yếu đáng kể năng lực thực thi chính sách của chính phủ mới, từ đó thổi bùng bất ổn chính trị và sự bất định về quy định. Hơn nữa, một số thành viên của các nhóm bán quân sự và những người bất đồng chính kiến trong lực lượng vũ trang tập hợp một lực lượng kháng chiến vũ trang và thực hiện các cuộc tấn công rải rác vào các tòa nhà chính phủ cũng như các quan chức mới được bầu hoặc bổ nhiệm, ám sát thành công một số nhà lãnh đạo và khiến chính phủ bất ổn. Mặc dù Mỹ sẵn sàng hỗ trợ chính quyền mới, nhưng sự giúp đỡ chỉ giới hạn ở thiết bị và đào tạo, nghĩa là tổng thống mới có ít công cụ để thực thi luật pháp và trật tự cũng như ngăn chặn bạo lực chính trị và tấn công du kích gia tăng.
Bất chấp những lo ngại về an ninh, sự thay đổi chính trị ở Caracas khiến một bộ phận kiều bào Venezuela quay trở lại đất nước. Cần có thời gian để chính phủ mới thực hiện các chính sách thân thiện với doanh nghiệp và để những chính sách này chuyển hóa thành hoạt động kinh tế gia tăng, tạo việc làm và nguồn thu cho ngân khố công để có thể sử dụng cho các khoản trợ cấp hoặc chương trình xã hội, vì vậy dòng người di cư và những điều chỉnh kinh tế khắc nghiệt có thể làm trầm trọng thêm các thách thức kinh tế xã hội trong ngắn hạn. Kịch bản này rất khó xảy ra, một phần vì Chính quyền Trump khó có khả năng ưu tiên một quá trình chuyển đổi dân chủ trong 6 tháng tới, và ngay cả khi một cuộc bầu cử được lên lịch thì nó cũng khó có khả năng diễn ra tự do và công bằng, cũng như khó có thể diễn ra trong vòng 6 tháng do cần thời gian cho chiến dịch vận động và tái thiết lập các thể chế bầu cử để đảm bảo một cuộc đua tranh cử có tính cạnh tranh tối thiểu./.