Việt Nam – Vương quốc Anh tăng cường hợp tác phát triển thị trường hàng hóa phái sinh
Hà Nội (TTXVN 5/3)
Nhằm thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam, chiều 5/3, tại Hà Nội, Đại sứ quán và Tổng Lãnh sự quán Vương quốc Anh tại Việt Nam phối hợp với Boston Consulting Group (BCG) tổ chức phiên bồi dưỡng nâng cao năng lực hợp tác Anh – Việt. Sự kiện tập trung thảo luận định hướng xây dựng thị trường hàng hóa và phái sinh hiện đại, minh bạch và có khả năng kết nối quốc tế, một cấu phần quan trọng trong lộ trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) của Việt Nam.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết: Việt Nam đang định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế có khả năng kết nối khu vực và toàn cầu; trong đó, thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro giá và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 330/2025/NĐ-CP về thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, thiết lập khung pháp lý linh hoạt, tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời quy định mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập nhằm tăng cường an toàn hệ thống và quản trị rủi ro.
Năm 2025, tổng khối lượng giao dịch thị trường đạt khoảng 1,54 triệu hợp đồng, tăng hơn 34% so với năm trước, với tổng giá trị giao dịch ước trên 1,9 triệu tỷ đồng cho thấy thanh khoản thị trường ngày càng cải thiện. Tuy nhiên, mức độ gắn kết giữa giao dịch phái sinh và thị trường hàng hóa vật chất trong nước vẫn còn hạn chế. Thời gian tới, Việt Nam sẽ từng bước thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất qua Sở đối với một số mặt hàng chủ lực, qua đó hình thành giá tham chiếu trong nước và nâng cao vai trò định giá của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Chương trình được thiết kế với bốn phiên chuyên đề, tập trung vào những nội dung cốt lõi trong phát triển thị trường hàng hóa và phái sinh. Tại các phiên thảo luận, các chuyên gia đã phân tích bức tranh toàn cảnh của thị trường hàng hóa và phái sinh trên thế giới, chia sẻ các mô hình phát triển tiêu biểu cùng những bài học kinh nghiệm quốc tế, đồng thời đánh giá vị thế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập với thị trường tài chính toàn cầu.
Một nội dung quan trọng được các đại biểu trao đổi là thiết kế cấu trúc thị trường, bao gồm mô hình sở giao dịch, cơ chế vận hành trung tâm thanh toán bù trừ, khung pháp lý và danh mục sản phẩm giao dịch phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Bên cạnh đó, vấn đề quản lý rủi ro và giám sát thị trường cũng được đặt ra với nhiều kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ, nhằm tăng cường năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro khi triển khai thị trường phái sinh tại Việt Nam.
Các đại biểu cũng thảo luận về hợp tác quốc tế và các giải pháp kích hoạt thanh khoản thị trường, trong đó nhấn mạnh vai trò của việc thu hút nhà đầu tư và thành viên giao dịch quốc tế, từng bước xây dựng uy tín cho một thị trường mới nổi.
Các phiên làm việc được tổ chức theo hình thức tương tác cao, kết hợp thảo luận nhóm, bình chọn trực tiếp và các bài tập tình huống thực tiễn, qua đó giúp cơ quan quản lý nhận diện rõ hơn những lợi thế cạnh tranh, thách thức cũng như các bước đi ưu tiên trong giai đoạn tới.
Trong khuôn khổ chương trình Growth Gateway, Chính phủ Anh, Bộ Công Thương Việt Nam và Boston Consulting Group (BCG) đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu đối sánh, đào tạo chuyên môn và kết nối với các sở giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ cũng như các nhà cung cấp công nghệ hàng đầu của Anh.
Vương quốc Anh hiện sở hữu nhiều định chế tài chính có uy tín quốc tế như London Metal Exchange (LME), ICE Futures Europe và GMEX Group với mô hình quản trị và hệ thống thanh toán bù trừ được xem là chuẩn mực toàn cầu. Phía Anh khẳng định sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng khuôn khổ thị trường phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế.
Một bước tiến quan trọng trong tiến trình này là việc Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 330/2025/NĐ-CP, thiết lập khuôn khổ pháp lý mở, linh hoạt và tiệm cận thông lệ quốc tế cho các Sở Giao dịch Hàng hóa hoạt động trong Trung tâm Tài chính Quốc tế. Nghị định mở rộng danh mục sản phẩm giao dịch, bao gồm nông sản, năng lượng, kim loại (trừ vàng), tín chỉ carbon và một số tài sản số, đồng thời làm rõ cơ chế hợp đồng giao ngay và hợp đồng phái sinh, cũng như quy định mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập nhằm nâng cao mức độ an toàn và minh bạch của thị trường.
Theo định hướng phát triển, từ năm 2026, Việt Nam dự kiến thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực, kết hợp linh hoạt giữa hợp đồng giao ngay, kỳ hạn và hợp đồng phái sinh. Mô hình này được kỳ vọng sẽ kết nối vùng sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu, chế biến, logistics, kho bãi, ngân hàng và nhà đầu tư, qua đó hình thành một hệ sinh thái thị trường hoàn chỉnh xoay quanh Sở Giao dịch Hàng hóa.
Việc gia tăng tỷ lệ hàng hóa xuất khẩu được giao dịch qua Sở được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện giá bán, nâng cao tính ổn định của hoạt động xuất khẩu, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới các lĩnh vực tài chính, logistics và thị trường trong nước.
Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Iain Frew đánh giá cao vai trò của Bộ Công Thương Việt Nam, đặc biệt là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trong việc nghiên cứu tiêu chuẩn quốc tế và thúc đẩy cải cách thể chế để phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh.
Đặc biệt, Vương quốc Anh tin tưởng Việt Nam có nhiều lợi thế để trở thành một trong những trung tâm giao dịch hàng hóa và phái sinh hấp dẫn của khu vực, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế và xây dựng thị trường hàng hóa hiện đại, minh bạch./.
Uyên Hương