Trí tuệ nhân tạo: EU thúc đẩy triển khai khung pháp lý chung về AI
Hà Nội (TTXVN 13/3)-- Ngày 13/3, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) đã thống nhất về lập trường đối với đề xuất giảm thiểu một số quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc triển khai khung pháp lý chung của EU trong lĩnh vực này.
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, đề xuất trên nằm trong gói lập pháp Omnibus VII, thuộc chương trình nghị sự về đơn giản hóa quy định của EU. Gói này bao gồm các đề xuất sửa đổi 2 quy định nhằm đơn giản hóa khuôn khổ pháp lý kỹ thuật số của EU, đồng thời hỗ trợ thực thi các quy tắc hài hòa đối với công nghệ AI.
Phát biểu về quyết định trên, bà Marilena Raouna, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách các vấn đề châu Âu của Cộng hòa Cyprus – quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, nhấn mạnh rằng việc tinh giản các quy định về AI là yếu tố quan trọng để bảo đảm chủ quyền kỹ thuật số của EU. Theo bà Raouna, với tư cách nước Chủ tịch, Cyprus đã khẩn trương thúc đẩy quá trình xây dựng đề xuất và nhanh chóng đạt được đồng thuận giữa các quốc gia thành viên, qua đó tạo điều kiện để Đạo luật AI của EU được triển khai đúng lộ trình.
Thứ trưởng Raouna cho biết các điều chỉnh được đề xuất sẽ góp phần tăng cường tính chắc chắn về pháp lý, bảo đảm các quy tắc được áp dụng tương xứng hơn và thống nhất giữa các quốc gia thành viên. Đồng thời, EU sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đồng lập pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của châu Âu.
Trước đó, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất điều chỉnh lộ trình áp dụng các quy định đối với hệ thống AI rủi ro cao, cho phép kéo dài thời gian chuẩn bị tối đa 16 tháng. Theo đề xuất này, các quy tắc mới sẽ bắt đầu được áp dụng khi Ủy ban châu Âu xác nhận các tiêu chuẩn kỹ thuật và công cụ cần thiết đã sẵn sàng.
Bên cạnh đó, đề xuất cũng bao gồm một số sửa đổi đối với Đạo luật AI nhằm mở rộng phạm vi miễn trừ quản lý cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), đồng thời áp dụng cho cả các công ty có quy mô vốn hóa trung bình thấp (SMC). Các sửa đổi còn hướng tới giảm bớt một số yêu cầu tuân thủ trong những trường hợp cụ thể, mở rộng khả năng xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm nhằm phát hiện và giảm thiểu sai lệch trong hệ thống AI, cũng như tăng cường vai trò của Văn phòng AI ở cấp EU.
Theo Chủ tịch Hội đồng, đề xuất này được xử lý với mức độ ưu tiên cao và nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ các quốc gia thành viên, vốn đều cho rằng cần sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho công nghệ AI.
Trong văn bản định hướng được Hội đồng thông qua, một điều khoản mới cũng được bổ sung vào Đạo luật AI, theo đó nghiêm cấm các hoạt động AI liên quan đến việc tạo ra nội dung khiêu dâm hoặc nhạy cảm mà không có sự đồng ý của đối tượng, cũng như các tài liệu liên quan đến lạm dụng tình dục trẻ em.
Văn bản đồng thời quy định mốc thời gian mới cho việc áp dụng các quy tắc đối với hệ thống AI rủi ro cao. Theo đó, thời hạn sẽ được lùi tới ngày 2/12/2027 đối với các hệ thống AI rủi ro cao độc lập và đến ngày 2/8/2028 đối với các hệ thống AI rủi ro cao được tích hợp trong các sản phẩm.
Ngoài ra, Hội đồng cũng khôi phục nghĩa vụ đăng ký hệ thống AI vào cơ sở dữ liệu chung của EU đối với các nhà cung cấp trong trường hợp họ cho rằng hệ thống của mình được miễn phân loại rủi ro cao. Văn bản cũng tái khẳng định nguyên tắc “thực sự cần thiết” khi xử lý các loại dữ liệu cá nhân đặc biệt nhằm mục đích phát hiện và khắc phục sai lệch.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc lùi thời hạn thành lập các “hộp cát pháp lý” (regulatory sandboxes) cho thử nghiệm AI tại các cơ quan có thẩm quyền cấp quốc gia đến ngày 2/12/2027.
Bên cạnh đó, văn bản làm rõ thẩm quyền của Văn phòng AI trong việc giám sát các hệ thống dựa trên các mô hình AI đa mục đích, đặc biệt trong trường hợp cả mô hình và hệ thống do cùng một tổ chức phát triển. Tuy nhiên, một số lĩnh vực vẫn thuộc thẩm quyền của các cơ quan quốc gia, bao gồm thực thi pháp luật, quản lý biên giới, cơ quan tư pháp và các tổ chức tài chính.
Hội đồng cũng bổ sung nghĩa vụ mới đối với Ủy ban châu Âu trong việc ban hành hướng dẫn nhằm hỗ trợ các đơn vị vận hành hệ thống AI rủi ro cao tuân thủ các yêu cầu của Đạo luật AI, đồng thời giảm thiểu tối đa gánh nặng thủ tục hành chính.
Sau khi thông qua lập trường chung, Chủ tịch Hội đồng EU dự kiến bắt đầu các cuộc đàm phán với Nghị viện châu Âu nhằm tiến tới hoàn thiện các quy định cuối cùng./.
Hương Giang