Châu Âu kêu gọi xây dựng “quan hệ
đối tác xuyên Đại Tây Dương mới” với Mỹ Hà Nội (TTXVN 13/2)-- Tiếp tục các cuộc thảo luận tại Hội nghị An ninh Munich (MSC) lần thứ 62 đang diễn ra tại thành phố Munich, thủ phủ bang Bavaria của Đức, Chủ tịch MSC Wolfgang Ischinger đã đề cập đến những vấn đề quan trọng nhất trong chính sách an ninh toàn cầu.
Theo phóng viên TTXVN tại Đức, phát biểu khai mạc, ông Wolfgang Ischinger cho biết mục tiêu chính của hội nghị lần này là nhằm "hàn gắn" mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã bị rạn nứt trong thời gian gần đây.
Tại hội nghị, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã có bài phát biểu quan trọng khẳng định MSC luôn là thước đo cho tình hình chính trị trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương nói riêng và toàn cầu nói chung. Trong bối cảnh xung đột leo thang, đặc biệt là cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đã kéo dài gần 4 năm qua, hội nghị này ngày càng trở nên quan trọng, Thủ tướng Merz nhận định thế giới đã bước vào giai đoạn xung đột công khai và biến chuyển sâu sắc hơn mọi dự đoán trước đây.
Nhà lãnh đạo Đức cũng cho rằng thế giới đang ở ngưỡng cửa của kỷ nguyên bị chi phối bởi chính trị cường quốc và quyền lực. Ông mô tả chính trị cường quốc hiện nay vận hành theo các quy tắc riêng: "nhanh chóng, khốc liệt và khó lường", tập trung vào cuộc cạnh tranh ảnh hưởng, công nghệ và chuỗi cung ứng. Dù châu Âu cũng đang chuẩn bị cho kỷ nguyên này nhưng theo Thủ tướng Merz, "lục địa già" có những khác biệt so với chính quyền của Mỹ với ưu tiên hàng đầu là bảo vệ tự do dựa trên nền tảng an ninh và sức mạnh kinh tế nội tại.
Thủ tướng Merz vạch ra "chương trình tự do" gồm 4 điểm chính. Một là đẩy mạnh quân sự, kinh tế và công nghệ với mục tiêu cốt lõi là biến Lực lượng vũ trang liên bang thành đội quân chính quy mạnh nhất châu Âu trong thời gian ngắn nhất, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguyên liệu thô và tăng cường năng lực tình báo. Hai là, củng cố vị thế châu Âu, trong đó cắt giảm thủ tục hành chính, tăng khả năng cạnh tranh và xây dựng trụ cột duy trì vững chắc trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Ba là thiết lập quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương mới. Và điểm cuối cùng là mạng lưới quan hệ đối tác toàn cầu, trong đó yêu cầu xây dựng kết nối vững mạnh với các quốc gia như Canada, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Brazil, Nam Phi và các quốc gia vùng Vịnh.
Ngoài việc kêu gọi thiết lập “quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương mới” giữa Mỹ và châu Âu trong bối cảnh quan hệ hai bờ Đại Tây Dương rơi vào giai đoạn căng thẳng và nhiều biến động, ông Merz thừa nhận đã có “rạn nứt sâu sắc” xảy ra giữa châu Âu và Mỹ. Tuy nhiên, ông kêu gọi Washington và các đồng minh châu Âu hãy “cùng nhau hàn gắn và khôi phục niềm tin xuyên Đại Tây Dương”.
Hội nghị An ninh Munich năm nay diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ – châu Âu chịu nhiều sức ép, đặc biệt kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025. Ông Trump đã nhiều lần chỉ trích các nước châu Âu không chia sẻ đủ gánh nặng quốc phòng trong khuôn khổ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO), đồng thời dọa áp thuế và gây tranh cãi khi tuyên bố muốn sáp nhập Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch vốn là một thành viên NATO.
Theo Thủ tướng Merz, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, “ngay cả Mỹ cũng không đủ mạnh để hành động một mình”. Ông nhấn mạnh việc duy trì và củng cố NATO không chỉ là lợi thế của châu Âu mà còn phục vụ lợi ích chiến lược của chính Mỹ.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cũng khẳng định Liên minh châu Âu (EU) sẵn sàng “gánh vác nhiều trách nhiệm hơn cho an ninh của chính mình” trong bối cảnh Washington đặt câu hỏi về mức chi tiêu quốc phòng của các đồng minh.
Ngoài quan hệ xuyên Đại Tây dương, Ukraine vẫn là vấn đề chính trong chương trình nghị sự của hội nghị khi cuộc xung đột với Nga sắp bước sang năm thứ năm. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến sẽ có bài phát biểu tại hội nghị. Trước đó, ông Zelensky cho rằng châu Âu cần xây dựng một nền công nghiệp quốc phòng độc lập và mạnh mẽ hơn, đồng thời duy trì quan hệ đối tác chặt chẽ với Mỹ.
Về phần mình, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết châu Âu đang “tăng cường vai trò lãnh đạo trong NATO” và đầu tư nhiều hơn cho quốc phòng nhằm củng cố sợi dây liên kết xuyên Đại Tây Dương.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người dự kiến có bài phát biểu trong ngày thứ hai của hội nghị, được giới phân tích đánh giá có cách tiếp cận ôn hòa hơn so với các phát biểu cứng rắn trước đây của Phó Tổng thống JD Vance tại cùng diễn đàn năm 2025. Bên lề hội nghị, ông Rubio đã có cuộc gặp với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị (Wang Yi) trong bối cảnh căng thẳng Mỹ  – Trung gia tăng.
Diễn ra trong ba ngày từ 13 - 15/2, MSC quy tụ hơn 60 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, cùng khoảng 100 bộ trưởng ngoại giao, quốc phòng và 5.000 cảnh sát bảo vệ.
Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu nhiều biến động và các cam kết an ninh truyền thống bị đặt dấu hỏi, lời kêu gọi của Đức về “mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương mới” phản ánh nỗ lực của châu Âu trong việc duy trì liên minh chiến lược với Mỹ, đồng thời chuẩn bị cho khả năng phải tự chủ hơn về quốc phòng và an ninh trong tương lai./.
Phương Hoa – Thùy Linh