Điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trước tình hình mới
Hà Nội (TTXVN 12/3)
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 21/CĐ-TTg ngày 11/3/2026 về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới.
*Kết nối doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu gạo Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam; Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam; cùng lãnh đạo Tổng Công ty Lương thực miền Bắc và Tổng Công ty Lương thực miền Nam.
Theo Công điện, thời gian qua, sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam tiếp tục đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, khó lường; xung đột địa chính trị tại một số khu vực; biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng với việc một số quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động đến cung cầu và giá gạo trên thị trường thế giới. Trong nước, các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long đang thu hoạch rộ lúa vụ Đông Xuân nên có hiện tượng giá thu mua lúa cho nông dân giảm so với cùng kỳ năm 2025.
Để đảm bảo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng các cơ quan ngang bộ, cơ quan liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các Hiệp hội và doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo khẩn trương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ nhằm ổn định sản xuất, tiêu thụ lúa gạo, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thủ tướng yêu cầu chỉ đạo các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, tăng cường công tác dự báo và chủ động các biện pháp phòng chống sinh vật gây hại, ứng phó với diễn biến bất lợi của thời tiết. Việc bảo vệ an toàn các vụ sản xuất phải được đặt lên hàng đầu nhằm bảo đảm năng suất, sản lượng theo kế hoạch với chi phí hợp lý.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kịp thời xử lý các rào cản kỹ thuật trong thương mại nhằm tạo điều kiện gia tăng khối lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần phối hợp với Bộ Công Thương, các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp để kết nối doanh nghiệp chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu gạo, qua đó bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân.
Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần theo dõi sát diễn biến thị trường gạo thế giới, cung cấp và cập nhật thông tin kịp thời cho các địa phương và doanh nghiệp để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp với diễn biến thị trường.
*Tăng cường dự báo thị trường, giảm chi phí logistics và hỗ trợ vốn Đối với Bộ Công Thương, Thủ tướng yêu cầu chủ trì theo dõi chặt chẽ và dự báo sát tình hình xuất nhập khẩu, nhu cầu tiêu thụ và giá cả lương thực trên thị trường khu vực và thế giới. Trên cơ sở đó, bộ cần có các biện pháp chủ động, linh hoạt trong điều tiết hoạt động kinh doanh và xuất nhập khẩu gạo nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu.
Bộ Công Thương cũng được giao phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND các địa phương thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành nhằm kiểm tra việc thực hiện thu mua và xuất nhập khẩu lúa gạo của các doanh nghiệp. Việc kiểm tra tập trung vào việc tuân thủ quy định về dự trữ bắt buộc theo các quy định hiện hành nhằm bảo đảm thị trường hoạt động minh bạch và lành mạnh.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cần tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu gạo sang các thị trường lớn và các thị trường tiềm năng còn nhiều dư địa tăng trưởng. Việc đa dạng hóa thị trường được xem là giải pháp quan trọng để giảm dần sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.
Đồng thời, cung cấp thông tin và hướng dẫn cho các doanh nghiệp về thời điểm xuất khẩu có lợi về giá và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đồng thời, đẩy mạnh các giải pháp thúc đẩy tiêu thụ gạo trong nước và phát triển các sản phẩm chế biến từ gạo nhằm đa dạng hóa nguồn tiêu thụ.
Đối với Bộ Tài chính, Thủ tướng yêu cầu theo dõi sát diễn biến giá cả thị trường và triển khai các biện pháp bình ổn giá theo thẩm quyền. Bộ cũng được giao nghiên cứu các giải pháp nhằm giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí vận tải quốc tế gia tăng.
Ngoài ra, Bộ Tài chính cần xem xét các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong các thủ tục hoàn thuế và thông quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu. Đồng thời, xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia phù hợp để góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.
Thủ tướng cũng giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, đặc biệt trong giai đoạn thu hoạch rộ. Cơ quan này cũng được yêu cầu nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi đối với các doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn để tăng cường thu mua tạm trữ lúa gạo cho nông dân.
Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Thủ tướng yêu cầu theo dõi sát tình hình sản xuất lúa trên địa bàn, chủ động và linh hoạt trong điều hành sản xuất để bảo đảm đạt và vượt các mục tiêu về năng suất và sản lượng theo kế hoạch.
Các địa phương cần phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua lúa kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được thu mua. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thu mua, vận chuyển lúa gạo về kho chứa để bảo đảm tiêu thụ thuận lợi cho nông dân.
Công tác quản lý thị trường cũng cần được tăng cường thông qua các hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng thị trường để ép giá nông dân hoặc cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp.
Thủ tướng cũng yêu cầu Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam, Chủ tịch, Tổng giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Tổng công ty Lương thực miền Nam và các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Các doanh nghiệp cần chủ động tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để thu mua, tạm trữ lúa gạo, góp phần ổn định thị trường.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật, theo dõi và dự báo diễn biến tình hình sản xuất và thị trường lúa gạo trong nước cũng như trên thế giới để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh kịp thời, phù hợp với biến động của thị trường.
Theo Công điện, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà được giao tiếp tục theo dõi, chỉ đạo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm theo dõi và đôn đốc việc thực hiện Công điện theo chức năng, nhiệm vụ được giao./.
Đỗ Huyền