Chiến thắng của bà
Sanae sẽ định hình lại nền chính trị Nhật Bản TTXVN/japantimes.co.jp (London, Tokyo 9/2)
“The Economist” ngày 8/2 đưa tin, chiến thắng bầu cử đáng chú ý của Thủ tướng Sanae Takaichi và Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền có khả năng sẽ định hình lại nền chính trị Nhật Bản trong nhiều năm tới. Nhưng vẫn chưa rõ tân thủ tướng của Nhật Bản sẽ sử dụng quyền lực to lớn mới của mình như thế nào?
Bà Takaichi Sanae đã mạo hiểm vị trí thủ tướng Nhật Bản của mình khi kêu gọi bầu cử sớm. Và canh bạc của bà đã được đền đáp. LDP cầm quyền đã giành chiến thắng vào ngày 8/2. LDP đã giành đa số áp đảo tại Hạ viện quyền lực cũng như giành được đa số tuyệt đối hai phần ba, ngay cả trước khi tính đến sự ủng hộ của một đối tác liên minh. Kết quả này mang lại cho bà Takaichi, người vừa ủng hộ chính sách tài chính ôn hòa vừa ủng hộ chính sách an ninh cứng rắn, một quyền lực to lớn, đồng thời đánh dấu sự trở lại vị trí thống trị không thể tranh cãi của LDP trong nền chính trị Nhật Bản.
Chiến thắng vang dội như vậy khó có thể được đảm bảo. Mặc dù bản thân bà Takaichi đã rất được lòng dân kể từ khi nhậm chức vào tháng 10/2025, nhưng đảng của bà lại kém nổi tiếng hơn nhiều. Kết quả cho thấy sức hút cá nhân của bà Takaichi là thế lực đáng kể. Cùng với đối tác là Đảng Duy tân Nhật bản (JIP) và một số nghị sĩ độc lập đồng minh, liên minh cầm quyền của LDP bước vào cuộc bầu cử với 233 ghế trong tổng số 465 ghế của Hạ viện, chỉ chiếm đa số một ghế. Sáng sớm ngày 9/2, “The Japan Times” dẫn kết quả kiểm phiếu cho thấy LDP đã giành được 316 ghế (so với 198 ghế trước cuộc bầu cử), qua đó đạt tỷ lệ đại biểu trong Hạ viện cao hơn bất kỳ đảng nào khác ở Nhật Bản thời hậu chiến. Tính cả JIP, liên minh này đã giành được tổng cộng 352 ghế, qua đó mở rộng đáng kể mức đa số so với 233 ghế trước đó.
LDP cũng được hưởng lợi từ sự sụp đổ của phe đối lập trung tả chính thống: Liên minh Cải cách Trung dung (CRA), được thành lập từ việc sáp nhập 2 đảng lâu đời, đang trên đà mất hơn một nửa tổng số ghế mà họ nắm giữ trước cuộc bầu cử. Mặc dù một số đảng mới nổi nhỏ hơn đã giành được chỗ đứng trong Quốc hội, nhưng không đảng nào đủ mạnh để thách thức LDP.
LDP chỉ mất quyền lực 2 lần kể từ khi thành lập vào năm 1955. Sau thời kỳ hỗn loạn cầm quyền của phe đối lập từ năm 2009-2012, đảng này đã giành lại vị thế thống trị dưới thời người thầy của bà Takaichi –Shinzo Abe, người giữ chức Thủ tướng cho đến năm 2020. Nhưng trong những năm gần đây, LDP đã vấp phải hết bê bối này đến bê bối khác. Trong 2 cuộc bầu cử gần đây nhất - bầu cử Thượng viện vào mùa hè năm 2025 và bầu cử Hạ viện vào tháng 10/2024 - đảng này đã mất đa số, dẫn đến việc lãnh đạo một chính phủ thiểu số. LDP đã chọn bà Takaichi làm lãnh đạo đảng vào tháng 10/2025. Bà đã đưa đảng JIP vào làm đối tác mới, tạo ra một đa số mong manh.
Bà Takaichi đã thu hút được sự ủng hộ của cử tri đang khao khát sự thay đổi, hoặc ít nhất là vẻ bề ngoài của sự thay đổi. Là nữ thủ tướng đầu tiên của đất nước, bà đã tạo nên một sự tương phản đáng hoan nghênh so với các thủ tướng tiền nhiệm, nhờ vào xuất thân từ tầng lớp trung lưu và phong cách thẳng thắn. Là một cựu tay trống nhạc heavy metal, bà đã thể hiện sự tự tin trên trường quốc tế, bao gồm cả với Donald Trump – lãnh đạo nước đồng minh quan trọng nhất của Nhật Bản. Căng thẳng ngoại giao với Trung Quốc đã giúp bà củng cố sự ủng hộ trong nước. Mặc dù những cam kết chi tiêu lớn của bà đôi khi khiến thị trường trái phiếu cha đảo, nhưng nó lại có xu hướng thu hút cử tri.
Giáo sư khoa học chính trị Yu Uchiyama tại Đại học Tokyo cho rằng mức độ ủng hộ lớn của bà Takaichi là yếu tố chủ chốt đằng sau chiến thắng vang dội của LDP. Ông nhận định: “Việc bà Takaichi trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản đã mang lại cho bà một hình ảnh vô cùng mới mẻ và khác biệt. Trong khi đó, CRA - ngay từ tên gọi của đảng – bị nhìn nhận là lỗi thời, lạc hậu và điều đó nhiều khả năng đã khiến đảng này không tạo được sức hút đối với cử tri”.
Trong chiến dịch tranh cử, bà Takaichi đã làm say mê khán giả. Bà đã thực hiện đúng lời hứa “làm việc, làm việc và làm việc”. Theo thống kê của của tờ “Yomiuri”, trong suốt 12 ngày tranh cử, bà đã đi được nhiều nơi hơn bất kỳ lãnh đạo đảng nào khác, với tổng quãng đường 12.480 km. Bà cũng đã đưa đảng của mình, vốn lạc hậu, vào kỷ nguyên kỹ thuật số, trở thành một thế lực trên mạng xã hội. Trong khi đó, liên minh CRA được thành lập vội vã lại không tạo được ấn tượng. Việc kết hợp Đảng Dân chủ Lập hiến (CDPJ - kế thừa từ đảng trung tả chính thống lâu đời là Đảng Dân chủ Nhật Bản) và đối tác liên minh cũ của LDP, Đảng Công minh (Komeito), đã tạo ra một mớ hỗn độn hơn là sự cộng hưởng. Trên mạng, đảng này có biệt danh không mấy hay ho là “5G” - một cách chơi chữ dựa trên từ tiếng Nhật có nghĩa là “ông già” (oji-san) - ám chỉ việc các lãnh đạo cấp cao của đảng đều là những chính khách nam lớn tuổi, lỗi thời.
Kết quả bầu cử đáng chú ý này sẽ định hình lại nền chính trị Nhật Bản trong nhiều năm tới. Các lãnh đạo của CRA có thể sẽ từ chức; liệu liên minh này có tồn tại hay không vẫn chưa rõ. Các đảng cánh tả nhỏ hơn cũng chịu tổn thất lớn, cho thấy cử tri coi chủ nghĩa hòa bình về mặt tư tưởng của họ không phù hợp với thế giới đầy biến động hiện nay. Các đảng mới nổi đã chứng tỏ sự năng động hơn so với phe đối lập truyền thống. Đảng cực hữu Tham chính (Sanseito) đã giành được 15 ghế. Đảng Tương lai (Mirai) - một đảng lạc quan về công nghệ được thành lập vào tháng 5/2025 - đã gây bất ngờ khi nổi lên như một lựa chọn thay thế cho nhiều cử tri độc lập và giành được 11 ghế.
Với đa số áp đảo mới, đảng LDP sẽ có thể phớt lờ những lời chỉ trích từ phe đối lập. Bà Takaichi sẽ nổi lên từ cuộc bầu cử mạnh mẽ và táo bạo hơn. Các đối thủ tiềm năng trong đảng sẽ im lặng, để bà nắm quyền trong tương lai gần. Với đa số tuyệt đối tại Hạ viện, liên minh cầm quyền sẽ có thể kiểm soát quá trình lập pháp, vì họ có thể lấn át Thượng viện (nơi họ thiếu đa số) vốn dễ gây chia rẽ hơn.
Bà Takaichi cũng có thể theo đuổi các chính sách mà bà ưu tiên. Bà đã cam kết một “chính sách tài khóa có trách nhiệm và chủ động”, bao gồm tạm thời cắt giảm thuế tiêu thụ thực phẩm trong 2 năm và đầu tư lớn vào chính sách công nghiệp để hỗ trợ các ngành công nghiệp trọng yếu. Bà cũng muốn dẫn đầu nhiều cải cách hơn nữa để tăng cường lực lượng vũ trang và bộ máy an ninh của Nhật Bản. Bà đã kêu gọi dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu vũ khí để giúp thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng của Nhật Bản, đồng thời ủng hộ việc thành lập một cơ quan tình báo quốc gia mới. Vấn đề nan giải là gì? Mặc dù bà Takaichi đã nhanh chóng loại bỏ các đối thủ chính trị trong nước, nhưng các đối thủ khác, từ những người giám sát thị trường trái phiếu đến các đối tác của bà ở Bắc Kinh, sẽ không dễ dàng bị đánh bại./.