Chương trình rèn chữ viết tay "hồi sinh" ở các trường học Phương Tây
Hà Nội (TTXVN 4/2)-- Sau một thời gian bị loại bỏ khỏi chương trình học tại nhiều nơi trên thế giới, yêu cầu rèn luyện chữ viết tay đang quay trở lại mạnh mẽ nhờ những bằng chứng khoa học mới.
Chữ viết liền (viết thảo) đang dần được hồi sinh. Phong cách viết này từng bị phai nhạt trong chương trình giáo dục tại Mỹ, Phần Lan và Thụy Sĩ khi các nhà trường chuyển sang ưu tiên công cụ kỹ thuật số. Tuy nhiên, New Jersey vừa trở thành tiểu bang mới nhất tại Mỹ đưa môn tập viết trở lại lớp học, yêu cầu dạy chữ viết liền cho học sinh lớp 3 đến lớp 5 (khoảng 8 đến 11 tuổi). Bang này gia nhập nhóm khoảng 20 bang khác đã ban hành các quy định tương tự trong thập kỷ qua.
Khi ký dự luật này vào tuần trước, cựu Thống đốc New Jersey Phil Murphy cho biết việc học viết chữ liền có thể mang lại những lợi ích về nhận thức cho học sinh.
Các nghiên cứu đã liên tục chỉ ra rằng việc viết bằng tay mang tính thử thách và kích thích não bộ nhiều hơn so với việc gõ phím. Tạp chí Nature đã trao đổi với các nhà khoa học thần kinh và các nhà nghiên cứu giáo dục để tìm hiểu xem liệu chữ viết liền – hay việc viết tay nói chung – có thực sự giúp trẻ học tập tốt hơn hay không.
Tác động não bộ khi viết tay Karin Harman James, nhà khoa học thần kinh phát triển tại Đại học Indiana Bloomington (Mỹ), cho biết việc nhiều người không biết viết chữ liền không phải là chuyện hiếm tại Mỹ, nơi kỹ năng này đã bị loại khỏi yêu cầu bắt buộc ở cấp tiểu học từ năm 2010. Bà cho biết sinh viên đại học của mình hiện nay thường không viết kiểu chữ này.
Trong một nghiên cứu của James, những trẻ em chưa biết đọc được dạy viết các chữ cái bằng tay hoặc gõ chúng trên bàn phím. Sau đó, khi thực hiện quét não bằng phương pháp chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) và cho trẻ xem hình ảnh các chữ cái, các nhà nghiên cứu nhận thấy sự khác biệt rõ rệt. Ở những trẻ đã học viết tay, các vùng não được kích hoạt tương tự như vùng não hoạt động khi người lớn đọc sách – một mô hình không xuất hiện ở những trẻ chỉ học gõ phím.
Kết quả này, cùng với các bài kiểm tra hành vi khác, cho thấy viết tay cải thiện khả năng nhận diện chữ cái và con số của trẻ. Ông James nhận định: "Có vẻ như hành động viết tay thực sự giúp trẻ học cách nhận diện mọi thứ. Điều này không quá bất ngờ, bởi chúng ta biết rằng các kỹ năng vận động tinh ở trẻ rất quan trọng cho sự phát triển trong nhiều loại tác vụ khác nhau."
Đồng quan điểm, Audrey van der Meer, nhà khoa học thần kinh tại Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy, đã so sánh hoạt động não bộ của trẻ khi viết tay và khi gõ phím bằng cách gắn lưới điện cực lên đầu trẻ. Bà và các cộng sự phát hiện ra rằng, khi viết tay, hoạt động điện não tập trung gần các trung tâm học tập và ghi nhớ của não bộ. Ngược lại, khi gõ phím, các vùng này ít tham gia hơn nhiều.
Van der Meer nhấn mạnh tầm quan trọng của viết tay đối với sự phát triển của trẻ: "Khi viết bằng tay, bạn đang hình thành tất cả các mô hình vận động phức tạp, trong khi gõ phím chỉ là những cử động ngón tay rất đơn giản". Bà cũng cho biết tại Na Uy, một số trường học đã chuyển sang kỹ thuật số hoàn toàn. Hậu quả là giáo viên lớp 1 phàn nàn rằng học sinh thậm chí không biết cách cầm bút chì. Nhóm nghiên cứu của bà hiện đang khuyến nghị chính phủ Na Uy khôi phục các yêu cầu về viết tay.
Cuộc tranh luận giữa chữ viết liền và chữ in Mặc dù lợi ích của viết tay so với gõ phím đã khá rõ ràng, nhưng bằng chứng cho thấy chữ viết liền vượt trội hơn chữ in (các chữ cái viết rời rạc) vẫn còn hạn chế.
Virginia Berninger, nhà nghiên cứu giáo dục và tâm lý học lâm sàng tại Đại học Washington (Mỹ), đã nghiên cứu về chữ viết tay trong gần ba thập kỷ. Bà và các cộng sự kết luận rằng có lợi thế khi dạy chữ in trước ở lớp 1 và lớp 2. Lý do là hầu hết tài liệu đọc cho trẻ em đều được trình bày dưới dạng chữ in, và theo nguyên tắc tâm lý học: "việc tạo ra sản phẩm hỗ trợ cho nhận thức".
Tuy nhiên, nghiên cứu của Berninger cũng chỉ ra rằng từ lớp 4 trở đi, chữ viết liền mang lại lợi thế về khả năng đánh vần và tốc độ soạn thảo văn bản.
Một kết luận khác đến từ nhóm nghiên cứu tại Canada. Họ đánh giá học sinh lớp 2 và nhận thấy những trẻ chỉ học một kiểu chữ duy nhất (hoặc in, hoặc viết liền) trong suốt lớp 1 và 2 có khả năng đánh vần tốt hơn những trẻ học chữ in trước rồi mới chuyển sang chữ viết liền. Đặc biệt, nhóm chỉ học chữ viết liền còn có thêm lợi thế về cú pháp và khả năng tạo từ.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chưa có bằng chứng dứt khoát về việc kiểu chữ nào tốt hơn hẳn. Karin Harman James nhận định: "Chữ viết liền là một kỹ năng khó học đối với trẻ em". Tuy nhiên, bà cho rằng nó có thể cải thiện kỹ năng vận động tinh nhờ sự khéo léo và khả năng chú ý cần thiết, dù chưa có nhiều nghiên cứu sâu về mối liên hệ cụ thể này.
Dù tranh luận về kiểu chữ vẫn còn tiếp diễn, thông điệp cốt lõi vẫn là tầm quan trọng của việc duy trì kỹ năng viết. Nhà thần kinh học Van der Meer lưu ý rằng não bộ tuân theo nguyên tắc "không sử dụng thì sẽ mai một", vì vậy việc thách thức não bộ thường xuyên bằng các kỹ năng vận động tinh là rất quan trọng.
Bà cũng chia sẻ thêm một góc nhìn nhân văn: "Tôi nghĩ rằng chữ viết tay là một phần di sản văn hóa của chúng ta. Tôi cảm thấy thế hệ tiếp theo nên có khả năng viết một bức thư tình hay một bài thơ bằng tay, hoặc ít nhất là danh sách đồ cần mua khi đi chợ, bởi đó thực sự là một phần của việc làm người"./.
Thanh Tùng