Trí tuệ nhân tạo: Khi công nghệ vô
tình tiếp tay cho bạo lực số Hà Nội (TTXVN 14/3)-- Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống, từ công việc, học tập đến giao tiếp hằng ngày. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy, nhiều chuyên gia cảnh báo công nghệ này cũng có thể làm gia tăng những định kiến giới vốn tồn tại trong xã hội, thậm chí trở thành công cụ tiếp tay cho bạo lực kỹ thuật số nhắm vào phụ nữ.
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, cảnh báo này được Viện Bình đẳng phụ nữ và nam giới Bỉ (IEFH) đưa ra nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ. Theo tổ chức này, AI ngày càng trở thành “chất xúc tác” cho những hình thức bạo lực kỹ thuật số nhắm vào phụ nữ, từ quấy rối trực tuyến đến việc lan truyền hình ảnh giả mạo mang tính xúc phạm.
Sự phổ biến của AI hiện nay đôi khi khiến người dùng không còn nhận ra mình đang tương tác với công nghệ này. Thống kê cho thấy trong năm 2025, khoảng 60% người dân Bỉ sử dụng các chatbot tích hợp AI trong sinh hoạt hoặc công việc. Ở nhóm thanh thiếu niên, con số này thậm chí lên tới 95%. Không chỉ trong đời sống cá nhân, AI cũng đang nhanh chóng thâm nhập vào môi trường doanh nghiệp. Hiện nay, 1/3 công ty tại Bỉ ứng dụng ít nhất một công nghệ AI trong hoạt động của mình, tăng 40% so với năm trước và cao gấp rưỡi so với 2 năm trước đó, đưa Bỉ lên vị trí thứ 4 ở châu Âu về mức độ ứng dụng AI tại nơi làm việc.
Tuy nhiên, khảo sát cho thấy nam giới sử dụng AI trong công việc thường xuyên hơn phụ nữ (42% so với 24%) và có cái nhìn tích cực hơn về tác động của nó đối với sức khỏe tinh thần và hiệu quả lao động. Theo IEFH, khoảng cách này phản ánh không chỉ sự chênh lệch về cơ hội tiếp cận công nghệ, mà còn liên quan đến những rủi ro mới mà phụ nữ phải đối mặt trong môi trường số. Một trong những mối lo ngại lớn nhất hiện nay là sự bùng nổ của công nghệ deepfake, những hình ảnh hoặc video giả mạo được tạo ra bằng AI với độ chân thực cao. Trong nhiều trường hợp, khuôn mặt của phụ nữ bị ghép vào các nội dung khiêu dâm mà họ hoàn toàn không liên quan, gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự và đời sống cá nhân.
Vấn đề trở nên đặc biệt nóng vào đầu năm 2026 khi công cụ AI Grok trên mạng xã hội X, thuộc sở hữu của Elon Musk, bị cáo buộc cho phép tạo ra hàng loạt hình ảnh deepfake nhạy cảm liên quan đến phụ nữ và trẻ em. Vụ việc đã khiến Ủy ban châu Âu (EC) mở cuộc điều tra và thúc đẩy việc sửa đổi các quy định pháp lý tại Liên minh châu Âu (EU) nhằm cấm các dịch vụ AI tạo ra nội dung tình dục không có sự đồng thuận.
Nhà báo công nghệ Mathilde Saliou khẳng định AI không phải là công nghệ trung lập. Những định kiến vốn tồn tại trong xã hội có thể được tái tạo và khuếch đại thông qua các thuật toán.
IEFH cũng ghi nhận sự gia tăng đáng kể của các hình thức bạo lực kỹ thuật số trong những năm gần đây. Số vụ tố cáo liên quan đến bạo lực tình dục trực tuyến đã tăng 25% trong năm 2024 và tăng tới 75% vào năm 2025. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều, bởi nạn nhân thường ngại lên tiếng hoặc gặp khó khăn trong việc chứng minh các hình ảnh lan truyền là giả mạo.
Bên cạnh đó, định kiến giới cũng có thể xuất hiện trong các hệ thống AI dùng để tuyển dụng. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy 74% nhà tuyển dụng tại Bỉ sử dụng AI trong quá trình sàng lọc hồ sơ, nhưng phần lớn lại ít quan tâm đến nguy cơ phân biệt đối xử. Trước đó, Amazon từng phải hủy bỏ một hệ thống tuyển dụng bằng AI do thuật toán tự động loại bỏ hồ sơ của phụ nữ.
Ngoài ra, các hệ thống nhận diện khuôn mặt cũng gây ra nhiều lo ngại. Theo Cơ quan Chống phân biệt đối xử tại Bỉ (Unia), nhiều nghiên cứu cho thấy công nghệ này hoạt động kém chính xác hơn đối với phụ nữ và người da màu, từ đó làm tăng nguy cơ nhận dạng sai hoặc đưa ra các quyết định thiếu công bằng.
Trước những rủi ro này, giới chính trị tại Bỉ đang xem xét tăng cường các quy định pháp lý, trong đó có việc mở rộng luật chống phát tán ảnh nhạy cảm để áp dụng cho các nội dung do AI tạo ra.
Theo các chuyên gia, cùng với khung pháp lý chặt chẽ, việc nâng cao nhận thức về định kiến trong công nghệ và tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực AI sẽ là yếu tố quan trọng để bảo đảm rằng tiến bộ công nghệ không vô tình làm sâu sắc thêm những bất bình đẳng trong xã hội./.
Hương Giang