“Pháo đài” mới của Mỹ để đối phó nguy cơ chiến tranh với Trung Quốc
TTXVN (Washington 8/2)
Theo tờ “The Wall Street Journal” ngày 7/2, trong trường hợp Mỹ và Trung Quốc xảy ra xung đột quân sự liên quan đến Đài Loan, căn cứ hải quân HMAS Stirling ở Tây Australia sẽ là một bến đỗ giúp các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ tiếp cận gần hơn với chiến trường và cũng là nơi trú ẩn an toàn nếu mọi việc diễn biến xấu.
Washington dự kiến triển khai tối đa 4 tàu ngầm tới căn cứ HMAS Stirling trong những năm tới, với chiếc đầu tiên dự kiến đến vào năm 2027. Kế hoạch này thúc đẩy quá trình hội nhập quân sự với một đồng minh ở Thái Bình Dương, nhằm mục tiêu răn đe Trung Quốc. Australia đang đầu tư hàng tỷ USD để nâng cấp căn cứ và khu bảo dưỡng tàu ngầm lân cận.
Đối với Mỹ, thỏa thuận này mang lại một lợi thế then chốt trong kịch bản xung đột tiềm tàng với Trung Quốc. Hiện Mỹ đặt căn cứ tàu ngầm tại Guam, nhưng Trung Quốc có thể tiến hành một đợt tấn công bằng tên lửa ngay từ đầu nhằm vào lãnh thổ này của Mỹ, vốn có khả năng làm tê liệt các cơ sở quân sự trên đảo. Việc bảo dưỡng tàu ngầm tại Tây Australia cũng mang lại cho Mỹ thêm một lựa chọn sửa chữa khác, ở một vị trí tương đối gần các điểm nóng trong khu vực, đặc biệt là Biển Đông và Đài Loan, hòn đảo tự quản mà Bắc Kinh tuyên bố là lãnh thổ của mình và sẵn sàng sử dụng vũ lực để chiếm nếu cần thiết. Theo các nhà phân tích quốc phòng, hiện phần lớn công tác bảo dưỡng được thực hiện tại Guam, căn cứ Trân Châu Cảng ở Hawaii hoặc trên đất liền Mỹ, trong khi các xưởng đóng tàu của Mỹ đang quá tải.
Chuẩn đô đốc Lincoln Reifsteck, người chỉ huy một nhóm tàu ngầm của Mỹ, trong chuyến thăm căn cứ gần đây đã tuyên bố rằng “nếu xảy ra xung đột và tàu bạn bị hư hại, bạn sẽ muốn quay trở lại chiến trường càng nhanh càng tốt. Vì vậy, việc sở hữu vị trí địa lý chiến lược này để tăng cường những gì chúng ta có ở Guam, tăng cường những gì chúng ta có ở Trân Châu Cảng… sẽ giúp Hải quân Mỹ có thể nhanh chóng quay trở lại chiến đấu hơn”.
Stirling, cách thành phố Perth khoảng một giờ lái xe về phía Nam, là một ví dụ nữa cho thấy Mỹ và các đồng minh đang ngày càng hội nhập quân đội, với hy vọng rằng việc phô trương sức mạnh cuối cùng sẽ khiến Bắc Kinh nhận thấy cái giá phải trả là quá lớn nếu hành động chống lại Đài Loan. Quân đội Mỹ và các đồng minh đang tăng cường huấn luyện chung và mua sắm cùng loại trang bị, nhằm giúp các lực lượng không chỉ tương thích mà còn có thể thay thế cho nhau. Chính phủ Australia đang đầu tư khoảng 5,6 tỷ USD vào Stirling cho các hạng mục như trung tâm huấn luyện, nhà ở, nâng cấp cầu cảng tàu ngầm, cơ sở xử lý chất thải phóng xạ và hệ thống điện.
Cuối năm ngoái, tàu USS Vermont - một tàu ngầm lớp Virginia, loại tàu ngầm tấn công hiện đại nhất của Hải quân Mỹ - đã ghé thăm căn cứ trong khoảng 4 tuần.
Nhân sự Mỹ và Australia đã phối hợp thực hiện hàng chục hạng mục bảo dưỡng trên con tàu. Tại khu vực đất liền gần đó, Australia đã dành khoảng 8,4 tỷ USD để phát triển một khu bảo dưỡng và đóng tàu tại vùng ngoại ô Henderson, dự kiến sẽ bao gồm các ụ tàu khô - hạng mục cần thiết cho các sửa chữa lớn và cấp độ bảo dưỡng cao nhất. Theo Bryan Clark, chuyên gia cao cấp tại Viện Hudson và cựu sĩ quan tàu ngầm, các cơ sở của Australia có thể vượt trội hơn Guam, vì sẽ có một cơ sở bảo dưỡng thường trực trên bờ với ụ tàu khô. Về lý thuyết, Hải quân Mỹ có thể thực hiện một gói đại tu tại Australia và giảm khối lượng công việc cần làm khi tàu quay về căn cứ chính.
Do Australia không cho phép các căn cứ nước ngoài thường trực trên lãnh thổ, các quan chức công khai mô tả việc triển khai tàu ngầm Mỹ sắp tới là luân phiên, nhưng những công tác chuẩn bị đã cho thấy các tàu ngầm Mỹ có thể hiện diện tại Stirling trong thời gian dài.
Giới chức Australia dự kiến khoảng 1.200 nhân sự từ Mỹ và Anh sẽ chuyển tới khu vực này; Anh cũng có kế hoạch vận hành một tàu ngầm từ Stirling. Kế hoạch này đặt ra thách thức cho một quốc gia chưa từng vận hành tàu ngầm hạt nhân của riêng mình. Một số nhà phân tích cho rằng việc đưa các ụ tàu khô vào hoạt động đúng thời điểm cũng sẽ gặp nhiều khó khăn. Giới chức Australia cho rằng tới đầu những năm 2030, nước này sẽ cần phải có năng lực “dự phòng” về ụ tàu - chẳng hạn như ụ nổi có thể xử lý các sửa chữa lớn bất ngờ, dù không phải cấp độ bảo dưỡng cao nhất. Brent Sadler, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Heritage và là cựu sĩ quan tàu ngầm Mỹ, nhận định: “Nếu các tàu ngầm Mỹ hiện diện lâu dài tại Australia, thì khả năng tiến hành các sửa chữa khẩn cấp lớn là yếu tố sống còn - những việc chỉ có thể thực hiện trong ụ tàu khô”.
Các kế hoạch cũng đối mặt với những rào cản khác, bao gồm việc cần phải có thêm khoảng 9 tỷ USD để hoàn thiện cơ sở bảo dưỡng và đóng tàu tại Henderson. Việc thu hút lao động có thể sẽ rất tốn kém trong một khu vực có nền kinh tế khai khoáng phát triển mạnh. Một số người dân địa phương lo ngại về vấn đề chất thải phóng xạ, cũng như việc gia tăng quân nhân có thể gây áp lực lên thị trường nhà ở. Cũng có những quan ngại rằng sự hiện diện của tàu ngầm Mỹ có thể khiến khu vực này trở thành mục tiêu bị tấn công.
Việc triển khai tàu ngầm tới Stirling là một phần của thỏa thuận AUKUS giữa Mỹ, Anh và Australia. Theo thỏa thuận này, Australia dự kiến bắt đầu mua các tàu ngầm lớp Virginia chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ từ đầu những năm 2030. Hạm đội hiện tại của Australia sử dụng động cơ diesel-điện. Tuy nhiên, ngành đóng tàu của Mỹ đang hoạt động chậm chạp, và vẫn tồn tại nghi ngờ về khả năng Mỹ có thể bán tàu ngầm cho Australia. Malcolm Turnbull, cựu Thủ tướng Australia thuộc Đảng Tự do trung hữu, nói: “Liệu có lợi cho Australia hay không khi có một căn cứ tàu ngầm Mỹ tại Stirling mà chúng ta lại không có tàu ngầm của riêng mình? Tôi không nghĩ đó là lợi ích của chúng tôi. Tôi tin vào chủ quyền Australia, và tôi cho rằng thỏa thuận Aukus là một sự hy sinh lớn về chủ quyền”.
Những người ủng hộ cho rằng việc có tàu ngầm Mỹ tại Stirling sẽ tạo ra việc làm và mang lại lợi ích từ các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, vốn có tốc độ và tầm hoạt động vượt trội so với các loại khác, trong khi Australia chờ đợi sở hữu tàu của riêng nước này.
Các tàu ngầm của Mỹ cũng có thể hỗ trợ Australia, quốc gia phụ thuộc nhiều vào thương mại đường biển, trong việc tuần tra các điểm nghẽn hàng hải quan trọng ở phía Bắc. Stirling cũng sẽ là một trung tâm thuận lợi để tàu ngầm Mỹ phong tỏa các tuyến vận tải biển then chốt, qua đó bóp nghẹt thương mại của Trung Quốc nếu xảy ra xung đột. Mike Green, cựu quan chức trong chính quyền Tổng thống George W. Bush, hiện là Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Mỹ tại Đại học Sydney, nhận xét: “Về mặt chiến lược và tác chiến, đây là một lựa chọn quá rõ ràng”. Ông nhấn mạnh rằng mặc dù Trung Quốc vẫn có thể vươn tới căn cứ này bằng tên lửa, nhưng việc tấn công sẽ khó khăn hơn do Stirling nằm xa hơn so với các căn cứ Mỹ khác. Ông nói: “Pháo đài đó thực sự có thể tạo ra khác biệt”./.